Nasıl tanırım?
İç filarilerin sarı veya saman renkli, gövde yaprakların hafifçe dalgalı ve dış filarilerin iç filarilerden kısa olması ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Yamaç, alpin çayır
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Haziran – Ağustos
Arazi notu
20 Ağustos 2023 • Kartepe • 1200 m • Yayla
Diğer devedikenlerinden ayıran en belirgin özelliği, kömeçleri çevreleyen iç filarilerin parlak, kuru ve kağıtımsı bir yapıda olmasıdır. Bunlar genellikle sarı, beyaz veya mor renkte olup uzun süre dayanır ve bu özellikleriyle kuru çiçek aranjmanlarında sıkça kullanılırlar.
Havadaki neme karşı hassastır. Hygrochasy adı verilen bu özellik sayesinde, yağmur veya çiy gibi nemli havalarda bırahteler, polenleri korumak için içe doğru kapanır. Bu özelliği nedeniyle geçmişte, özellikle Fransa, Almanya ve İspanya’da köylüler tarafından kapılara asılarak doğal bir hava barometresi olarak kullanılmıştır.
Bu tür, insanlar ve evcil hayvanlar için genellikle toksik olmayan tür kabul edilmektedir.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins, Kutsal Roma İmparatoruluğu’nun ilk imparatoru Şarlman’ın (Carolus Magnus/Charlemagne) adını taşımaktadır. Rivayete göre, Şarlman ordusunda görülen veba salgınını, başmeleğin yol göstermesi ile bir Carlina türünün kökünü kullanarak tedavi etmiştir. Şarlman ayrıca, İmparatorluk bahçelerinde yetiştirilmesi gereken bitkilere yönelik bir genelge yayımlamıştır. 72 bitkilik bu liste içinde çeşitli sebze ve süs bitkilerinin yanı sıra tıbbi değeri olan bitkiler de yer almaktadır. Tür 30 Temmuz 1768 – 28 Haziran 1826 tarihleri arasında yaşamış Alman biyolog ve zoolog Friedrich August Marschall von Bieberstein‘a adanmıştır. Kafkasya florası ile ilgili yaptığı çalışmaları ile bilinir. Alttür epiteti ise Latince kısa bırahteli anlamına gelir. Bu bağlamda çiçek sapının dışında olabilen yaprağa benzer yapıların kısalığına işaret eder.
Genellikle 15 ila 100 cm büyüyebilen bir bitkidir. Gövde tek ve dallıdır. Taban yaprakları uzun saplı, 10 ila 20 cm uzunluğunda ve darca mızraksıdır. Gövde yaprakları sapsız, bölünmemiş, yeşil renkli, mızraksı ila şeritsi-mızraksı, 4 ila 15 cm uzunluğunda, 0,5 ila 2 cm genişliğinde, çıplak ya da abaksiyal olarak seyrekçe ağsı tüylüdür.
Bırahte çok sayıda olup 2 ya da 3 cm genişliğindeki kömeçi çevrelemiştir. Dıştaki bırahteler yeşil ve içteki bırahteler kahverengi ya da koyu mor renklidir. Kömeç tek ila birkaç adettir. İnvolukrum yarı küresel-ters koniksi ve 3,5 ila 4,5 cm çapındadır. Taç mor renkli ve 7 ila 9 mm uzunluğundadır.
Dış filariler şeritsi mızraksı, dikensi dişçikli, neredeyse saman renkli iç filarilerin uzunluğundadır. Kapçık dikdörtgensi ve 2 ila 4 mm uzunluğundadır. Dilimizde kısa kayadikeni adı ile bilinmektedir.