Nasıl tanırım?
Dallar ve çiçek durumu saplarının dikenli, sıklıkla kömeçlere kadar yapraksı, involukrumun kademeli olarak kiremit dizişili ve çiçeklerin mor renkli olması ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Tahrip edilmiş arazi, tarla, yol kenarı
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Haziran – Temmuz
Arazi notu
03 Ağustos 2026 • Başiskele • 170 m • Göl kenarı
Saka kuşlarının bu cinsin tohumlarını sevdiği kaydedilmiştir. Saka kuşlarının cins adı buradan gelmektedir: Carduelis, yani devedikeni ispinozu.
Kökleri aracılığıyla toprağa özel kimyasal bileşikler salgılar. Bu bileşikler, çevresindeki diğer bitki tohumlarının çimlenmesini ve büyümesini engeller.
Tek bitki 9.000 tohum üretebilir ve bunlar toprakta uzun süre canlı kalabilir. Meraları ve doğal alanları istila ederek yerel bitki örtüsünü baskılamakta, biyolojik çeşitliliği azaltmakta ve hayvanlar tarafından pek tercih edilmediği için mera verimliliğini düşürmektedir.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adının etimolojisi açık değildir. Muhtemelen Latince sivri veya sert anlamına gelen caro kelimesi ile bağıntılıdır. Latince cardoon kelimesi enginar anlamına gelir ve bu bağlantı daha güçlü gözükmektedir. Epitet Antik Yunanca Acanthus gibi anlamına gelir. Ayıpençesigillere bağlı bir cins olan Acanthus (ayıpençesi) ile benzerliğe işaret eder.
Genellikle 10 ila 100 cm büyüyebilen iki ya da çok yıllık bir bitkidir. Gövde tek, uzun dallı ve kıllı olup kanatları dişli, dişler 3 ila 5 mm uzunluğunda ve batıcıdır. Yapraklar aynı renkli, açık ya da mavimsi yeşil, seyrekçe ağsı tüylü ya da ağsı tüy hiç yok ve damarlar boyunca seyrek tüylüdür. Taban ve alt gövde yaprakları sapsız, eliptik ila ters mızraksı, 6 ila 29 cm uzunluğunda, 2 ila 7 cm genişliğinde, teleksi loblu ila az teleksi; bölümler 6 ila 12 çift halinde, eliptik ila üçgensi, kenarları dişli ve dişler yanal ve uçta 3 ila 5 mm uzunluğunda dikenlidir.
Orta ve üst gövde yaprakları benzer ancak daha kısadır. En üstteki yapraklar genişçe şeritsi ve zaman zaman bölünmemiştir. Kömeç, gövde ve dalların ucunda genellikle tek ya da küme halindedir. İnvolukrum neredeyse küresel, 1,5 ila 2 cm çapında ve çıplak ya da seyrekçe ağsı tüylüdür.
Dış filariler şeritsi ila üçgensi-bizsidir. Taç morumsu kırmızı ya da nadiren beyaz renklidir. Kapçık kahverengimsi ve 4 mm uzunluğundadır. Sorguç kılları beyaz renklidir. Cirsium vulgare‘ye benzer ancak onun çiçekleri daha büyük ve yaprakları daha tüylüdür. Carduus nutans‘ın ise yine çiçekleri daha büyüktür ve geniş gösterişli bırahteleri vardır. Dilimizde saka dikeni adıyla bilinmektedir.