Nasıl tanırım?
Orta filarilerin dik ila yayık, kalın, yaprakların loblu ila az teleksi, çoğunlukla çıplak, yeşil renkli ve gövdenin kısa dikenli olması ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Kayalık, tarla, tahrip edilmiş arazi
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Mayıs – Ağustos
Arazi notu
30 Mayıs 2024 • Kartepe • 1200 m • Yayla
Tek bitki 120.000 adet tohum üretebilir ve bunlar toprakta 20 yıla kadar canlı kalabilir.
Çoğu devedikeni türünün aksine çiçekleri tatlı, yoğun ve misk benzeri bir koku yaymaktadır.
Dikenleri hariç tüketilmektedir. Bitkiden kağıt elde edilmiştir. Karaciğer fonksiyonlarını uyarmak için başvurulmuştur. Çiçekler ateşi düşürmek ve kanı temizlemek için kullanılmıştır. Tohumlar linoleik asit açısından zengin sabit bir yağ içerir, bunun da aterosklerozun önlenmesinde fayda sağladığı kanıtlanmıştır.
Yerel yem bitkileri ile rekabete girerek onları zayıflatır, ayrıca hayvanların geçiş yollarında doğal bir engel oluşturur. Yüksek sayıda tohum üretmesi nedeniyle hızla yayılmaktadır. Koyunların bitkiye teması yünün değerini düşürür. Ekin tohumlarına karışması nedeniyle tohum kalitesine zarar verir.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adının etimolojisi açık değildir. Muhtemelen Latince sivri veya sert anlamına gelen caro kelimesi ile bağıntılıdır. Latince cardoon kelimesi enginar anlamına gelir ve bu bağlantı daha güçlü gözükmektedir. Epitet Latince baş aşağı anlamına gelir. Açık bir şekilde çiçek başlarının aşağı doğru sarkık olmasına işaret eder. Özgün tanımda bu “floribus solitariis nutantibus” olarak geçer. Alttür Antik Yunanca çıplak yapraklı anlamına gelir ve açık bir biçimde yaprakların neredeyse çıplak olmasına dikkat çekmektedir.
İki yıllık bir bitkidir. Genellikle 1 ila 1,5 metre kadar büyüyen olgun bitkilerin çok dallı gövdeleri olur. Fideler bahar ve yaz arası ortaya çıkarak bir rozet oluştururlar. Kış boyunca bu rozet durur. İkinci yılın bahar mevsiminden itibaren çiçekli sap uzamaya başlar.
Gövde ve yapraklar dikenlidir. Yaprak koyu yeşildir. Kırmızı-mor çiçekler açar. Olgun çiçekler saptan 90-120 derece arası sarkık durur. Saman renginde ve tüylü binlerce tohum üretirler. Çiçek formundan bir ay sonra tohum yaymaya başlarlar.
Yaprakları dikenlidir, çiçek başları çok görkemli ve kokuludur. Çiçekler görünene kadar diğer devedikeni türlerinden ayırt etmek zordur. Dilimizde eşek dikeni ve kerbeş adları ile bilinmektedir.