Nasıl tanırım?
Morfolojik olarak yakın çok sayıda türü barındırması nedeniyle zor bir cins olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle meyvelerin taze iken boyut ve biçimlerinin not edilmesi önemlidir. Kocaeli’nde tek türle temsil edilmektedir ve çiçeklerin sarı renkli, çiçek durumunun dalsız ve gövdenin boyunca yapraksı olması ayırt edici özelliğidir.
Habitat
Kayalık yamaçlar, orman açıklıkları, çalılıklar
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Mart – Mayıs
Arazi notu
15 Nisan 2026 • Gebze • 70 m • Kayalık
Bitki, yeraltı dünyasının tanrıçası Persephone’ye adanmıştır. Hades tarafından kaçırılan Persephone’nin yeraltındaki varlığı kışı, yeryüzüne dönüşü ise baharı temsil eder.
Çiçekler rastgele sırayla açılmaktadır ve ömürleri oldukça kısadır.
Dilimizdeki çiriş kelimesi Farsça orijinlidir ve bu ailedeki bazı bitkilerin kökünden elde edilen yapıştırıcının adıdır. Kelimenin aslı sirîştir ve eski Farsçada tutkal anlamına gelmektedir.
Bitki Antik Yunanda oldukça önem verilen bir gıda kaynağıydı (Bu bilgiden emin değilim, belki de Ashodelus ile karıştırılmaktadır. John Parkinson, bitkinin bilinen bir faydası ya da zararı olmadığını kaydetmiştir). Kökü kavrularak tüketilmektedir. Köklerin tadı cevize benzer. Genç sürgünler pişirilerek tüketilir, ayrıca çiçekler çiğ olarak salatalara eklenir.
Bu türün tohumdan çiçek açmasına kadar süre en az üç yıldır.
Yerinde güzel. Bitkileri koparmak yerine sadece fotoğraflayarak, güzelliklerinin dalında ve köklerinin ait olduğu toprakta kalmasına izin verin ki bu özel miras geleceğe de kalsın.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adı Asphedolus cinsinin dişil çekiminden elde edilmiştir. İki cins aynı familyadadır ve birbirlerine oldukça benzerler. Doğrusu bu bitki önceden Ashodelus cinsi altında gösterilmekteydi. Epitet Latince sarı anlamına gelir ve açık bir şekilde türün çiçek rengine işaret eder.
Genellikle 90 ila 120 cm büyüyebilen ve 30 ila 60 cm genişliğe yayılabilen çok yıllık bir bitkidir. Gövde dik, sağlam ve çiçek durumuna kadar yapraksıdır. Yapraklar gri yeşil renkli ve 60 cm uzunluğundadır. Yaprak kenarları pürüzsüzdür ya da bazen tepeye doğru pürüzlüdür.
Çiçek kurulu sıkıca dizilmiş ve 2,5 cm çapındaki parlak sarı renkli çiçekleri taşır. Bırahte 20 ila 35 mm uzunluğunda, yumurtamsı, uzun sipsivri ila ince uçludur.
Meyve zamanın çiçek sapı 17 ila 22 mm uzunluğunda, dik ve bırahtelerden daha kısadır. Kapsül oval ya da dikdörtgensi ila küresel, 12 ila 13 mm uzunluğunda ve pürüzsüzdür. Dilimizde sarı çiriş adı ile bilinmektedir.