Coğrafi dağılım.
Cins, Akdeniz havzasından Karadeniz’e kıyısı olan ülkelere uzanmakta ve oradan Levant’a sarkan bir alanda yayılış göstermektedir.
Cinsin çeşitlilik merkezi Türkiye olup çok sayıda takson sadece ülkemizde bulunmaktadır.
Oldukça yakın olduğu Asphodelus cinsinden, çiçek açan gövdelerin ya da çiçek durumu saplarının yaprak ya da yaprak benzeri bırahte bulundurması ile ayrılmaktadır.
Çoğu bitkinin aksine çiçekleri belirli bir sırayla açmaz. Çiçek durumunun alt, orta ve üstündeki tomurcuklar rastgele bir sırayla açılmaktadır.
Bazı türleri çiçeklerini öğleden sonra açmakta, gece boyu açık kalarak gececi tozlayıcıları çekmekte ve sabah olduğunda kapanmaktadır.
Tohumları karıncaların çok sevdiği proteinli yapılar (elaiosome) bulundurur. Karıncalar tohumları yeraltındaki yuvalarına taşır, lezzetli kısımları yer ve geri kalan sert tohumu yeraltındaki yuvalarında bırakırlar. Bu sayede bitki, tohumlarının kışın donmaktan ve kuşlar tarafından yenmekten kurtulmasını sağlar.
Bazı türleri, sulama ihtiyacını neredeyse sıfıra indiren bir bahçe konsepti olan Xeriscaping alanında değerlendirilmektedir.
Bu cins, yakın olduğu Asphodelus cinsi ile benzer folklorik arkaplana sahiptir. Örneğin, Antik Yunan’da sıradan ölülerin, ölüler diyarının Asphodelus tarlalarında sonsuza kadar dolaşacak olmalarına inanılması gibi.
Yerinde güzel. Bitkileri koparmak yerine sadece fotoğraflayarak, güzelliklerinin dalında ve köklerinin ait olduğu toprakta kalmasına izin verin ki bu özel miras geleceğe de kalsın.
Ayrıca özellikle soğanlı bitkilerin sökülmesini ve ticarete konu edilmesini yasaklayan bir dizi mevzuat bulunmaktadır.
Asphodeline (Deliçiriş) tek, iki ya da çok yıllık rizomlu ve bir metre civarı boylanan bitkilerden oluşan bir cinstir. Rizomlar etlidir. Gövde dik ve boyunca yapraksıdır. Yapraklar çok sayıda, tabanda ya da gövdede, almaşlı dizilişli, belirgin biçimde damarlı, yeşil ila mavi yeşil renkli ve şeritsidir.
Yaprak tabanı zarsı, kılıflı ve kenarları düzdür. Sıkapa boş ya da doludur. Çiçek durumu sıkıca çok çiçekli, salkım ya da bileşik salkım halindedir. Çiçekler sarı, sarımsı turuncu, pembemsi ya da beyaz renklidir.
Tepal altı adet, tabanda birleşik, dik ya da yayılıcı, eşit uzunlukta ve belirgin birer damarlıdır. Çiçek sapları eklemlidir. Ercik altı adet, serbest, tepalden daha kısa ve belirgindir. Meyve küresel sert bir kapsül olup kendi kendine açılır. Tohum üç ila altı adet, siyah renkli, köşeli ya da kanatlıdır.
