İçeriğe geç

Asphodelus (Çiriş)


Dolaşım

BitkilerKuşkonmaz takımıÇirişotugiller › Çiriş

Genel bilgiler

Tek ya da çok yıllık rizomlu bitkilerdir. Yapraklar tabanda ve şeritsidir. Çiçek kurulu bileşik salkım halindedir. Çiçekler beyaz ya da soluk pembe renklidir. Cins Akdeniz havzasına özgüdür.

Etimoloji

Cins adının etimolojisi belli değildir. Antik Yunanca bir kelime olup çiriş bitkisinin genel adıdır. Bitkiler mitolojide Hades’in bitkisi olarak kabul görür ve bu nedenle sıklıkla mezarlıklara dikilirdi. Düşük bir ihtimalle Antik Yunanca gizlemek anlamına gelen “sphallo” kelimesinin başına olumsuzluk ön eki olan “a-“ getirilmiştir. Bu durumda “gizlenemeyen” anlamına gelir ki bitkilerin boyları uzundur ve çok sayıda bireyden oluşan kümeler halinde görülürler. Bitkilerin dilimizdeki yaygın adı olan “çiriş”, Farsça (سريش) orijinlidir.

Tarihi

Hem Yunanlar hem de Romalılar, mezarların üzerine çirişotu (Asphodel) dikmekteydiler, bu çiçekler gelecek yaşamın simgesi sayılırdı ve Elysion çayırlarının bu çiçekle dolu olduğuna inanılırdı. Çiriş otu ile birlikte dikilen ebegümeci (Malva) ise ölülerin Elysion çayırlarında gıdasız kalmamasına yönelik alınan bir önlemdi. Persephone genellikle çirişotundan bir taç giymiş olarak tasvir edilir.

Zararlı büyülerden korunmak adına çiftliklerin girişlerine dikilirdi.

Bitki hüznü simgeler.

Geleneksel tıp

Galen: Kökleri yakılarak elde edilen kül saçkıran vakalarında etkilidir. Kaynatıldıktan sonra suyu böbrek ağrısını gidermek için kullanılır. Öksürük giderici, idrar söktürücü ve adet akışı arttırıcıdır.

İbn-i Sînâ: Şişlere iyi gelir. İltihap ve yara gidericidir. Külü saçkıran vakalarında kullanılır. Kulak ağrısı vakalarında ağrıyan kulağa değil de diğerine damlatılırsa ağrıyı dindirir. Göz ağrısında kullanılır. İdrar söktürücü ve adet akışı teşvik edicidir. Akrep zehirlenmelerine karşı etkilidir.

Literatür

Species Plantarum 1: 309. 1753. L.