Tanımı
Genellikle 75 ila 150 cm büyüyebilen, bol dallı ve iki yıllık bir bitkidir. Etli kazık kök 1 metre uzunluğa ve 2 cm genişliğe erişmektedir. Gövdeler köşeli oluklu, çıplak ya da ince biçimde keçemsi ağsı, sıklıkla morumsu ve sağlam yapılıdır. Yapraklar yüreksi yumurtamsı, küt ila sivri uçlu, kenarları sığ ve geniş dişli, üst yüzeyi yeşil, alt yüzeyi kaba tüylüdür. Alt yapraklar 50 cm uzunluğunda iken gövde yapraklar daha küçüktür. Taban yapraklarının sapı da oldukça uzundur. Çiçek durumu gevşek ya da görece sıkı bir yalancı şemsiye halindedir.
Kömeçler birkaç adet, dikenler dahil 2,5 ila 4 cm çapında ve ince bir sap üzerinde meyve zamanı çökük küreseldir. Filariler çoklu sıra halinde, sıkı, bizsi, belirgin tek damarlı, 1 ila 2 cm uzunluğunda ve çıplak ya da kısa kirpikli, zaman zaman ise ağsıdır. Çiçekçikler çıplak, filarilerle neredeyse eşit uzunlukta ve incedir. Taç mor renklidir. Kapçıklar sıkıştırılmış ters yumurtamsı, 6 ila 7 mm uzunluğunda, 2,5 ila 3 mm genişliğinde, kahverengi ve çizgilidir. Sorguçlar erkenden dökülmekte ve tüylerinin uzunluğu eşit değildir. Dilimizde dulavrat otu adıyla bilinmektedir.
Takson kartı
- Plantae (Bitkiler alemi)
- Asterales (Papatya takımı)
- Asteraceae (Papatyagiller)
- Arctium (Löşlek)
Arctium lappa L.
Gözlem bilgileri
Arctium lappa doğal olarak Avrasya’da yayılış gösterir ancak işgalci tür olarak Kuzey Amerika’ya da yayılmıştır.🔗 Sulak alanların kenarları, orman açıklıkları ve gölgeli bölgelerde görülen bitki umumiyetle haziran ve eylül ayları arasında çiçek açmaktadır ve bitkiyi 700 ila 1500 metreye kadar olan rakımlarda Karamürsel ilçesinde gözlemlemek mümkündür.
Etimoloji
Cins adının etimolojisi belli değildir. Muhtemelen Antik Yunanca ayı anlamına gelen arktos (άρκτος) kelimesinden türetilmiş olup, cinsin çiçek durumunun yapısına işaret etmektedir. Epitet Latince pıtrak anlamına gelir. Türün, meyve yapısına dikkat çekmektedir. İkili adlandırma öncesi adı “Lappa major” idi.
Kullanımı
Tohumlarındaki küçük tüyler zehirlidir. Bunlar alerjik reaksiyonlara neden olmaktadır. Hamilelikte uzak durulmalıdır. Kök çiğ ya da pişirilerek tüketilmektedir. Genç yapraklar çiğ veya pişmiş olarak yenilmektedir. Tadının kuşkonmazı andırdığı rapor edilmiştir. Boğaz ve diğer bölgelerdeki iltihaplar, çıbanlar, döküntüler ve diğer cilt sorunlarının tedavisinde kullanılmıştır. Kökün, vücuttaki ağır metallerin atılmasına yardımcı olduğu kaydedilmiştir. Antibakteriyel, antifungal ve gaz giderici olup ayrıca yanık ve morlukların iyileştirilmesi için önerilmiştir. Kurutulmuş kök değiştirici, müshil, kan temizleyici, safra söktürücü, arındırıcı, terletici, idrar söktürücü ve mide rahatlatıcıdır. Tohumları değiştirici, iltihap önleyici, arındırıcı, terletici ve idrar söktürücüdür. Tohum özünün kan şekeri seviyelerini düşürdüğü rapor edilmiştir. Yaprakları yanıklara, ülserlere ve yaralara lapa olarak uygulanmıştır. Bitkinin özsuyu uygulandığında, kellik karşıtı uyarıcı bir etkiye sahip olduğu aktarılmıştır.
Fotoğrafları
Leave a Comment