İçeriğe geç
Anasayfa » Apocynaceae (Zakkumgiller)

Apocynaceae (Zakkumgiller)

FLORA NICOMEDIAE • COSMOPOLITAN

Coğrafi dağılım.

Apocynaceae, yaklaşık 378 ila 424 cins ve 5.000 ila 5.350 tür içeren, çiçekli bitkilerin en büyük 10-12 familyasından biridir. Borneo, Çin ve Meksika cinsin önemli çeşitlilik merkezleridir.


Bilgi

Ailenin üyeleri, bitki dünyasının en güçlü kardiyak glikozitlerini (kalbi durdurabilecek kimyasallar) içerir.
Hawaii kolyelerinde (Lei) kullanılan Plumeria çiçeğini eğer bir kadın sağ kulağının arkasına takarsa bu onun bekar ve ilişkili arayışında olduğunu, sol kulağının arkasına takarsa evli veya kalbinin dolu olduğunu gösterir.
Hoya, Adenium ve Pachypodium gibi bir dizi popüler salon bitkisi bu aileye bağlıdır.
Tabernaemontana sananho, Amazon’daki Kichwa halkı tarafından sikta olarak bilinir ve kutsal bir bitki olarak kabul edilir. Ağrı kesici, antiseptik ve uyarıcı olarak yaygın şekilde kullanılır.

Ekoloji

Rivayete göre, Napolyon Bonapart’ın İspanya seferi sırasında askerleri, etrafta bolca bulunan zakkum dallarını şiş olarak kullanıp etlerini ateş üzerinde pişirmişlerdir. Ertesi sabah, zakkumun içindeki zehirli özsu ete geçtiği için askerlerin büyük bir kısmı uykularında hayatını kaybetmiştir.
Landolphia ve Funtumia ticari kauçuk üretiminde kullanılmıştır.
Familyanın en büyük cinsi olan Asclepias, 375-400 tür ile temsil edilmektedir. Bu cins, monark kelebekleri (Danaus plexippus) ile olan zehir-tolerans ilişkisi sayesinde evrimsel biyolojinin en ünlü model sistemlerinden biri haline gelmiştir.

Folklor

Cerbera odollam, dünyadaki en ölümcül bitkilerden biri olarak kabul edilir. Meyvesinin çekirdekleri, otopside tespit edilmesi son derece zor olan cerberin adlı bir toksin içerir.
Alstonia scholaris, Hindistan ve Güneydoğu Asya’da kutsaldır. Eski dönemlerde okullarda çocukların üzerine yazı yazdığı yazı tahtaları bu ağaçtan yapılırdı. Epiteti olan scholaris da buna gönderme yapmaktadır.
Stapelia ve Huernia gibi sukulentler, insan için rahatsız edici kokular yayar; bu koku ise tozlaşan sinekleri çeker.


BİLİMSEL TANIM

Apocynaceae (Zakkumgiller) çok yıllık ot, çalı, tırmanıcı ya da ağaçlardan oluşan bir ailedir. Yapraklar genellikle karşılıklı, nadiren almaşlı, basit ve kenarları düzdür. Sitipül genellikle mevcut değildir. Çiçekler erselik ve çok simetrilidir.

Çiçek durumu tek ve yaprak koltuklarında, zaman zaman ise salkım halindedir. Çanak beş ya da nadiren dört parçalıdır. Taç 5 ya da nadiren 4 loblu, borazansı, hunimsi, testimsi ya da nadiren tabaksı ve loblar sağ ya da sola doğru üst üste binicidir. Ercik beş ya da nadiren dört adettir ve taç tüpüne içkindir.

Yumurtalık genellikle üst durumda, bitişik ya da serbest, 1 ya da 2 bölümlü ve bölüm başına iki ya da çok sayıda tohum taslaklıdır. Meyve üzümsü, eriksi, kapsül ya da folikül formunda ve kendi kendine açılmaz. Tohumlar kanatlı ya da uzun ipeksi tüylüdür.


Kocaeli’ndeki cinsler

Apocynum venetum subsp. sarmatiense

Apocynum (Pembekız) bir dizi zehirli türün yanı sıra tıbbi amaçlarla kullanılan bitkileri de barındı…

Araujia sericifera

Araujia (Bağbamyası) Amerika orijinli olmakla birlikte süs değeri nedeniyle bazı türleri dünyanın ba…

Asclepias curassavica

Asclepias (İpekotu) zehirli olmakla birlikte gösterişli çiçekleri nedeniyle bir dizi türü süs bitkis…

Catharanthus roseus

Catharanthus (Pervane) özellikle Madagaskar adasında endemik olan ancak bir türü dünya genelinde yet…

Cionura erecta

Cionura (Babrik) beyaz renkli çiçekler açan ancak zehirli olmaları nedeniyle otçul hayvanların uzak …

Cynanchum acutum

Cynanchum (Bacırgan) bazı türlerinin zehirli olduğu bilinen ve ayrıca bazı türlerinden de tedavi ama…

Nerium oleander

Nerium (Zakkum) dünyanın büyük bölümünde yaygın olarak peyzaj alanlarına dikilen ve çok sayıda külti…

Periploca graeca

Periploca (Gariplerurganı) genelde komşu bitkilere sarılarak gelişen ve zaman zaman istilacı hale ge…

Trachelospermum jasminoides

Trachelospermum (Yıldızyasemin) özellikle çok sayıda kokulu çiçek açması nedeniyle bazı türleri popü…

Vinca major

Vinca (Cezayirmenekşesi) her dem yeşil olması ve yer örtücü karakteri nedeniyle bir dizi türü süs bi…

Vincetoxicum speciosum

Vincetoxicum (Zilasur) genelde çalılık alanlarda görülen ve diğer bitkilere sarılıp gelişen bitkiler…

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir