Nasıl tanırım?
Mahmuzun yönü, çiçek rengi ve çanak yaprakların konumu teşhis için önemli karakterlerdir. Ayrıca bu tür tamamen sulak alanlara bağımlıdır. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Sulak alanlar, nemli çayırlar
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Nisan – Mayıs
Arazi notu
13 Mayıs 2026 • Kartepe • 40 m • Sulak alan
Çiçek rengi oldukça canlı tonlardadır. Bitki örtüsünün yoğun olduğu alanlarda görülen bu tür, böylece kalabalık içindeki tozlayıcıların dikkatini çekmektedir.
Çiçeğin arkasında bir nektar haznesi varmış izlenimini uynadırarak tozlayıcıları kendine çekmektedir. Oysa bitki nektar üretmez. Nektar ümidiyle çiçeğe konan tozlayıcı, ücretsiz olarak polenleri taşımış olur.
Orchidaceae (Salepgiller) ailesine bağlı bitkiler ülkemizde genel olarak “salep” ve “orkide” olarak bilinirler. Salep (ثعلب) kelimesi Arapça orijinli iken, orkide (ὄρχις) kelimesi Yunanca mahreçlidir. Orkide kelimesi testis/taşak anlamını verir ve birçok orkide türünde görülen bölünmüş yumru yapısına işaret eder. Salep ise, Arapçada tilki anlamını verir. Beri taraftan bu ismin Arapçadaki hali husya el-sa’leb’tir (خصي الثعلب). Bu da tam olarak tilki taşağı anlamına gelir. Zamanla bitkilerin tam adının ilk kelimesi kullanımdan düşmüş ve sadece salep kelimesi kalmıştır.
Bu bitkinin tohumdan çiçek açacak hale gelmesi için geçen süre yılları bulmaktadır. Yerinden söküldüğünde hem ilişkiye girdiği mantarlarla bağlantısı koparılacağı için yaşatılması güçtür hem de yıllara dayanan bir emek yok edilmektedir.
Doğadaki orkidelerin her ne sebeple olursa olsun toplanması kanunla yasaklanmıştır ve ciddi maddi müeyyidesi bulunmaktadır. Ayrıca orkideler Kocaeli biyoçeşitliliğinin kritik halkaları arasındadır. Bu nedenle toplamaktan ve bulunduğu yeri tahrip etmekten kaçının.
Fotoğrafları









Türkiye gözlemleri
Cins adı Antik Yunanca bir terkip olup, geri yaslanan anlamına gelmektedir. Pollinium adı verilen yapının cinse bağlı türlerde karakteristik olarak geriye doğru durmasına işaret eder. Polinium, orkide çiçeklerinin de üst bölümünde bulunan polen kütlesinin adıdır. Epitet Latince gevşek çiçekli anlamına gelir. Bitkinin çiçek durumu, diğer türlere kıyasla daha aralıklı biçimde dizilmiştir. Özgün tanımda bu “fleurs lâches” olarak belirtilmiştir.
Halihazırda Türkçe kaynaklarda Orchis laxiflora adıyla geçmektedir. Genellikle 30 ila 80 cm büyüyebilir ancak nadiren 1 metreyi görebilir. 4 ila 6 arası yapraklar tektip olarak gövde üzerinde dizilidir. Yapraklar dik, şeritsi ila şeritsi mızraksı, uçları sipsivri, 10 ila 25 cm uzunluğunda ve 1 ila 2,5 cm genişliğinde ve katlanmıştır. Çiçek durumu 25 cm uzunluğunda, 2,5 cm genişliğinde, 6 ila 20 adet çiçekli, başak formunda silindirik ve görece gevşektir. Çiçekler mor ya da nadiren pembe renklidir. Yanal çanak yapraklar dik yayıktır.
Dudak çeşitli boy ve biçimde görülür, düz, tabanı kamamsı yelpaze biçimli, ters yumurtamsı, 9 ila 15 mm uzunluğunda ve 11 ila 20 mm genişliğinde, genellikle 3 loblu, merkezi beneksiz beyazımsı; yanal loblar güçlü biçimde kıvrık (dudak katlanmış), ortadaki lobsuz yahut hayli küçük loblu, düz ve hafifçe tepede girintili ya da küt dişçiklidir.
Mahmuz dik, yükselici, ucu küt ve yumurtalığın yarısı uzunluktadır. Tohumlar çok sayıda ve toz büyüklüğündedir. Anacamptis palustris ile oldukça yakındır. Dilimizde salep sümbülü ve su salebi adları ile bilinmektedir.
Kerpe kadınlar plajında bolcana var