Nasıl tanırım?
Yaprakların çıplak, soğan gömleğinin çukurlu ve çiçek örtüsü bölümlerinin genellikle pembe renkli olması ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Makilik, yamaçlar, köknar ile çam ormanları
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Mayıs – Haziran
Arazi notu
03 Mayıs 2025 • İzmit • 180 m • Bahçe
Çiçekleri hoş kokuludur ancak yapraklar ve soğan hasar aldığında baskın ve yoğun bir sarımsak kokusu yaymaktadır. Bu koku otçulların yanında salyangozları ve köstebekleri de uzak tutmaktadır. Bu nedenle faydalı bir bahçe bitkisi olarak değerlendirilmektedir. Ancak baklagillerin büyümesini olumsuz yönde etkilediği de bilinmektedir.
Çiçek durumunun ortasında küçük soğanlar büyütür. Çiçek başı ağırlaşıp yere değdiğinde, bu soğanlar toprağa kök salarak yeni bitkiler oluşturur.
Soğan ve yaprakları çiğ ya da pişirilerek tüketilmektedir. Salata ve yemeklerde sarımsak ikamesi olarak kullanılmaktadır. Çiçekleri çeşni amaçlı salatalara eklenmektedir. Antibakteriyel, antifungal ve antioksidan özellikler taşıdığı rapor edilmiştir. Baş ağrısı, mide ağrıları, soğuk algınlığı, romatizma gibi rahatsızlıkların tedavisinde kullanılmıştır.
Gül soğanı adı bilimsel adına bir göndermedir.
Bu türe oldukça benzeyen endemik türler bulunmaktadır. Bu nedenle toplamaktan ve bulunduğu yeri tahrip etmekten kaçının.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adı Antik Yunanca öğütmek anlamına gelir. Bu bağlamda cinse bağlı sarımsak dişlerinin öğütülerek çeşitli yemeklerde kullanılmasına işaret etmektedir. Bazı kaynaklar ise kelimenin kaçınmak anlamına geldiğini ve bu nedenle sarımsağın rahatsız edici kokusuna dikkat çekildiğini belirtmiştir. Epitet Latince gül rengi anlamına gelir açık bir şekilde türün çiçek rengini vurgulamaktadır.
Soğan yumurtamsı ya da neredeyse küresel, yaklaşık 1,5 cm çapında ve çok sayıda soğancıklıdır. Dış gömlek kıkırdaksı ve minik çukurludur. Gövde 10 ila 65 cm uzunluğundadır.
Yapraklar 2 ila 4 adet, geniş biçimde şeritsi, 2 ila 14 mm genişliğinde, uçları uzun sipsivri ve kenarları minik dişlidir. Sıpata tek valfli, derince 3 ya da 4 loblu, çiçek sapından kısa ve kalıcıdır. Çiçek durumu hunimsi ya da yarı küresel, 6 cm çapında ve soğancıklı ya da soğancıksızdır. Sapı 7 ila 45 mm uzunluğundadır.
Çiçek örtüsü çansı, bölümleri genellikle pembe ya da beyaz renkli, eliptik dikdörtgensi, 7 ila 12 mm uzunluğunda, küt uçlu ve sıklıkla uçta küçük dişlidir. Kapsül 4 mm uzunluğundadır. Dilimizde gül soğanı adı ile bilinmektedir.