Nasıl tanırım?
Gövdenin tamamen veya orta düğümlerarasının yarısı kadar kanatlı olması ve filarilerin yağ kanallarının olmaması ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Orman, sulak alan, yol kenarı
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Haziran – Ekim
Arazi notu
20 Ağustos 2023 • Kartepe • 1200 m • Yayla
Cins ve hatta grup için önerilen kangal adı, olasılıkla Antik Yunancada enginar için kullanılan kinara’nın (κῐνάρᾱ) kenger ve kengel gibi varyantlarından biridir. Grubun bazı üyelerinden elde edilen reçinenin Farsçadaki adı olan kenker-zed de (كنكرزد) bu isimlerle yakın gözükmektedir. 15. yüzyıla ait bir atasözü derlemesinde isim şöyle geçmektedir: “S*kem ol kengeli kim g*tüm acıda.”
Kök pişirilerek tüketilmektedir. Genç yapraklar gece boyunca tuzlu suda bekletildikten sonra pişirilerek yenilmektedir. Çiçek tomurcukları pişirilerek, soyulmuş gövde haşlanarak tüketilmiştir. Çiçekler demlenerek keçi sütünden peynir elde etmek için başvurulmuştur. İç kabuğundan kağıt elde edilmiştir. Sorguçlar çıra ikamesi olarak kullanılmıştır. Kaynatılarak romatizmal eklemlerin tedavisinde bitkisel buhar olarak kullanılmıştır. Hemoroid ve romatizma tedavisinde kullanılmıştır. Lapa haline getirilerek iltihap ya da yaralara uygulanır.
Kökün insanlar tarafından sindirilemeyen inülin içerebilir ve bu nedenle gaza neden olabilir.
Bazı kaynaklar İskoçların meşhur devedikeni sembolünün sahibinin bu bitki olduğunu öne sürmektedir.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adı Antik Yunanca şişmiş damar anlamına gelir. Cinse bağlı bazı türlerin damar şişmeleri vakalarında tedavi amacıyla kullanılmalarına işaret eder. Epitet Latince yaygın anlamına gelir. Bitkinin, (ilk tanımlandığı cins olan Carduus) cins özelinde daha yaygın bir dağılım alanına sahip olmasına işaret eder.
Genellikle 50 ila 150 cm büyüyebilen bir bitkidir. Gövde dallı, ağsı tüylü, kanatlıdır. Orta gövde yaprakları dikdörtgensi, derin teleksi, yanal loblar dişli, 3 ila 6 çiftli, üçgensi ila darca üçgensi, yanal ve terminal loblar 2 ila 16 mm uzunluğunda dikenlidir.
Yanal dallar 1 ila 8, 1 ila 6 başlı, üst yapraklar 0 ila 3 sayıda ve involukruma eşit ya da daha kısadır. İnvolukrum dik, yumurtamsı, çökük, küresel ila geneişçe ters yumurtamsı ve 20 ila 50 mm uzunluğundadır.
Filari seyrek ya da yoğun ağsı tüylü, 9 ila 11 sıralıdır. Çiçekler pembemsi mor ya da mor renkli, 24 ila 33 mm uzunluğundadır. Kapçık soluk kahverengi ve 3,5 ila 4,5 mm uzunluğundadır. Sorguç 19 ila 29 mm uzunluğundadır. Dilimizde yaygın kangal ve su dikeni adlarıyla bilinmektedir.
Wikispecies’de bu bitkinin Türkçe adı “mızraklı devedikeni” olarak geçiyor. Doğru mudur, böyle bir ismi var mıdır?
Bilgiler için teşekkür ederim,