Tulbaghia violacea (Sosyete sarımsağı)

Tanımı

70 cm boylanabilen ve 25 cm yayılabilen bir bitkidir. Kök tabanı rizomlu olan bir kormus olup, yumurtamsı, 1,5 ila 2,7 cm uzunluğunda ve 1 ila 1,5 cm çapındadır. Yapraklar 8 ila 10 adettir. Bunlar şeritsi, 17 ila 50 cm uzunluğunda, 0,3 ila 0,7 cm genişliğindedir. Bunların ucu küt ve tabanı kılıflıdır. Sıkapa 40 ila 70 cm uzunluğundadır. Çiçek durumu 11 çiçekli, dik ya da yayık ve parlak mor renklidir. Sapı 1 ila 2 cm uzunluğundadır. Çiçek örtüsü tüpü silindirik, 8 ila 10 mm uzunluğundadır. Lobları 6 ila 7 mm uzunluğunda, 1,5 ila 2,8 mm genişliğinde, eliptik, ucu küt ve belirgin orta damarlıdır. Taç, 2,5 ila 3 mm uzunluğunda, 1 ila 1,5 mm genişliğindedir. Taçta dikdörtgensi olan belirgin 3 lob mevcuttur. Sarımsak benzeri bir kokusu vardır. Tohumdan yetiştirilmesi için bazı Güney Afrika türlerine de uygulanmakta olan duman çözeltisinin uygulanması tavsiye edilmektedir. Dilimizde sosyete sarımsağı ve sarımsak çiçeği adları ile bilinmektedir.

Gözlem bilgileri

Tulbaghia violacea Güney Afrika’da endemik olmakla birlikte süs bitkisi değeri nedeniyle ılıman kuşakta da yetiştirilmektedir. Bahçelerde görülmektedir. Umumiyetle haziran ve temmuz ayları arasında çiçek açmaktadır. Bitkiyi deniz seviyesinden 1000 metreye kadar olan rakımlarda İzmit ilçesinde gözlemlemek mümkündür.

Harita | Alttürler | Sinonimler | Herbaryum

Etimoloji

Cins 14 Mayıs 1699 – 11 Ağustos 1771 yılları arasında yaşamış ve Güney Afrika kolonisinin valiliğini yapmış Ryk Tulbagh‘a adanmıştır. Vali Cape’teki ilk kütüphaneyi kurmuş ve bilimsel araştırmaları desteklemiştir. Ayrıca Avrupa’ya çok sayıda bitki örneği göndermiştir. Bu nedenle de adı ölümsüzleştirilmiştir. Epitet Latince menekşe renkli anlamına gelir. Açık bir şekilde türün çiçek rengine işaret eder.

Kullanımı

Firenksoğanı ve sarımsak ikamesi olarak tüketilebilir. Yaprak, çiçek ve gövde çiğ ya da pişirilerek yenebilir. Ayrıca sarımsak aroması olması nedeniyle yemek ve çorbalarda çeşni olarak eklenir. Her ne kadar bu yönde bilimsel bir rapor mevcut olmasa da zehirli olduğuna dair bilgiler mevcuttur.

Fotoğrafları

Tulbaghia violacea Harv. | Bot. Mag. 64: t. 3555 (1837).