Nasıl tanırım?
Mor renkli çiçekleri ve sarımsağı andıran kokusu ile karakteristiktir. Bu tür Kocaeli’nin doğal bitkisi değildir. Sadece bahçe ve mezarlıklarda görmek mümkündür.
Habitat
Bahçe, mezarlık
Statü
Egzotik
Çiçeklenme
Haziran – Temmuz
Arazi notu
23 Eylül 2023 • İzmit • 110 m • Bahçe
Yaprakları ile temas edildiğinde, sarımsak benzeri koku yaymaktadır. Bu bitkiye zarar vermesi muhtemel canlıları uzak tutmak için bir stratejidir. Bunun yanında komşu bitkilerin doğal savunmalarını uyarma kapasitesine de sahiptir. Ayrıca cinsin çoğu türünün aksine arılar ile kelebekler tarafından tozlaştırıldığı için sümbülü andıran kokusunu gündüz yaymaktadır. Çiçeklerindeki renk pigmentleri, geceleri ay ışığını ve sokak lambalarının ışığını diğer çiçeklere göre çok daha iyi yansıtmaktadır. Bu nedenle ayışığı bahçesi konseptinde tercih edilmektedir.
Tohumlarının dumanlı su veya aerosol duman ile işlenmesi, fidelerin yaprak kütlesini ve boyunu artırmaktadır. Aynı işlem, fidelerin hayatta kalma oranını da yükseltmektedir. Bu, bitkinin doğal yaşam alanındaki yangın döngülerine bir adaptasyonudur. Bitki çoğu soğanlı bitkinin aksine koşullar uygun olduğunda yıl boyu çiçek açmaktadır.
Firenksoğanı ve sarımsak ikamesi olarak tüketilebilir. Yaprak, çiçek ve gövde çiğ ya da pişirilerek yenebilir. Ayrıca sarımsak aroması olması nedeniyle yemek ve çorbalarda çeşni olarak eklenir. Deriye sürülen ezilmiş yapraklar pire, kene ve sivrisinekleri uzak tutmaktadır. Zulu kültüründe yılan kovucu özelliği nedeniyle evlerin etrafına dikilmesini yanı sıra köklerinin afrodizyak olduğuna inanılmaktadır. Evlerin çevresine dikilmesinin diğer gerekçesi ise bitkinin ateşe dayanıklı olması ve yangınlara karşı bariyer işlevi görmesidir.
Bu cinse sosyete sarımsağı denmesini nedeni sahip olduğu sarımsak aromasının ağızda kalıcı bir koku bırakmamasıdır. Böylece sarımsaktan vazgeçmeyen ancak yüksek sosyete toplantılarına da katılmaktan geri kalmayanlar için kokusuz bir ikame haline gelmiştir. Ancak bazı raporlar ağızda koku bıraktığını öne sürmektedir.
Her ne kadar bu yönde bilimsel bir rapor mevcut olmasa da zehirli olduğuna dair bilgiler mevcuttur. Aşırı tüketilmesinin karın ağrısı, bağırsak hareketlerinde durma ve göz bebeklerinde küçülme gibi belirtilere yol açtığı rapor edilmiştir
Fotoğrafları






Türkiye gözlemleri
Cins 14 Mayıs 1699 – 11 Ağustos 1771 yılları arasında yaşamış ve Güney Afrika kolonisinin valiliğini yapmış Ryk Tulbagh‘a adanmıştır. Vali Cape’teki ilk kütüphaneyi kurmuş ve bilimsel araştırmaları desteklemiştir. Ayrıca Avrupa’ya çok sayıda bitki örneği göndermiştir. Bu nedenle de adı ölümsüzleştirilmiştir. Epitet Latince menekşe renkli anlamına gelir. Açık bir şekilde türün çiçek rengine işaret eder.
Tulbaghia violacea 70 cm boylanabilen ve 25 cm yayılabilen bir bitkidir. Kök tabanı rizomlu olan bir kormus olup, yumurtamsı, 1,5 ila 2,7 cm uzunluğunda ve 1 ila 1,5 cm çapındadır. Yapraklar 8 ila 10 adettir. Bunlar şeritsi, 17 ila 50 cm uzunluğunda, 0,3 ila 0,7 cm genişliğindedir. Bunların ucu küt ve tabanı kılıflıdır. Sıkapa 40 ila 70 cm uzunluğundadır. Çiçek durumu 11 çiçekli, dik ya da yayık ve parlak mor renklidir. Sapı 1 ila 2 cm uzunluğundadır. Çiçek örtüsü tüpü silindirik, 8 ila 10 mm uzunluğundadır.
Lobları 6 ila 7 mm uzunluğunda, 1,5 ila 2,8 mm genişliğinde, eliptik, ucu küt ve belirgin orta damarlıdır. Taç, 2,5 ila 3 mm uzunluğunda, 1 ila 1,5 mm genişliğindedir.
Taçta dikdörtgensi olan belirgin 3 lob mevcuttur. Sarımsak benzeri bir kokusu vardır. Tohumdan yetiştirilmesi için bazı Güney Afrika türlerine de uygulanmakta olan duman çözeltisinin uygulanması tavsiye edilmektedir. Dilimizde sosyete sarımsağı ve sarımsak çiçeği adları ile bilinmektedir.
Merhaba hocam ben biraz internetten araştırdım yılanı fareyi uzak tutuyormuş evin alt kat yılan çok var bu çiçekten arıyorum ama Kocaeli de bulamıyorum adana İzmir de var Kocaeli de nerde bulabilirim