Solidago virgaurea (Altınbaşakçiçeği)

Tanımı

Genellikle 25 cm ila 1 metre büyüyebilen bir bitkidir. Gövde dik, genellikle dalsız ve kıllıdır. Çiçek başları 1 ya da 2 cm çapındadır. Çiçek başları involusel bırahteler ile çevrilidir. Çiçekler sarı renklidir. Yapraklar almaşlı dizilişli, taban yaprakları yaprakları saplı, darca ters yumurtamsı, alt yüzeyleri tüylüdür. Gövde yaprakları sapsız, hafifçe sarılıcı, darca eliptik mızraksı ve alt yüzeyleri tüysüzdür. Çiçekler başları birkaç adet ya da çok sayıdadır. İnvolukrum 1 cm genişliğindedir. Dış filariler yumurtamsı üçgensi iken iç filariler dikdörtgensi mızraksıdır. Dilsi çiçekler 5 ila 10 arası sayıdadır. Kapçık koyu kahverengi ve silindiriktir. Sorguç kahverengimsi beyaz renklidir. Dilimizde altınbaşak çiçeği adı ile bilinmektedir.

Gözlem bilgileri

Solidago virgaurea doğal olarak batı Asya, Kuzey Afrika ve Avrupa’da yayılış gösterir ancak günümüzde Avustralya kıtasına da dağılmıştır. Kayalık alanlar, orman açıklıkları ve dere kenarlarında görülen bitki umumiyetle temmuz ve ekim ayları arasında çiçek açmaktadır ve bitkiyi deniz seviyesinden 1600 metreye kadar olan rakımlarda İzmit ve Başiskele ilçelerinde gözlemlemek mümkündür.

Harita | Alttürler | Sinonimler | Herbaryum

Etimoloji

Cins adı Latince sağlamlaştırma anlamına gelir ve bu bağlamda cinsin yara iyileştirici özelliğine işaret eder. Cins ayrıca kırık kemikleri tedavi ederek sağlamlaştırmak için de kullanılmıştır. Epitet Latince altın filiz anlamlarına gelir. Türün, parlak sarı renkli çiçeklerine dikkat çekmektedir. İkili adlandırma öncesi adı “Virga aurea latifolia serrata”dır.

Kullanımı

Yapraklarından çay elde edilmiştir. Yaprak ve çiçeklerinden sarı, turuncu ve kahverengi boya elde edilmiştir. Çiçekleri yırtıcı böcekleri çektiği için, tarım zararlıları ile mücadele etmek için sebzelerin yanına dikilmektedir. Alerjik reaksiyonlara neden olabileceği rapor edilmiştir. Hamilelik ve emzirme dönemlerinde uzak durulmalıdır.

Yara iyileştirici olarak kullanılmıştır. Büzücü, idrar söktürücü ve antiseptik özellikleri vardır. bunun yanında bitki, mantar önleyici olan saponinleri içerir ve spesifik olarak Candida mantarının neden olduğu vajinal ve oral pamukçuğa karşı kullanılır. Yapraklar ve çiçek başları parazit düşürücü, iltihap azaltıcı, antiseptik, aromatik, sıkılaştırıcı, gaz giderici, terletici, hafif idrar söktürücü, ateş düşürücü ve uyarıcıdır. Ayrıca idrar yolu enfeksiyonları, kronik katar, cilt hastalıkları, influenza, boğmaca, mesane ve böbrek taşlarının tedavisinde dahili olarak kullanılır. Çocuklarda pamukçuk vakalarında başvurulur.