Nasıl tanırım?
Dilsi çiçeklerin sorguç tüylerinden uzun olması ve yaprakların alt yüzeyinde koyu renkli damarların ağ oluşturması ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Kayalık, orman, dere kenarı
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Temmuz – Ekim
Arazi notu
26 Ekim 2020 • İzmit • 350 m • Orman
Yapraklarından çay elde edilmiştir. Yaprak ve çiçeklerinden sarı, turuncu ve kahverengi boya elde edilmiştir. Çiçekleri yırtıcı böcekleri çektiği için, tarım zararlıları ile mücadele etmek için sebzelerin yanına dikilmektedir.
Cins için önerilen altınbaşak adı, klasik Latincedeki adı olan virga aurea’dan alınmış gözükmektedir.
Orta Çağ’da büyüdüğü yerlerde altın madeni olduğuna inanılmaktaydı.
Yara iyileştirici olarak kullanılmıştır. Büzücü, idrar söktürücü ve antiseptik özellikleri vardır. bunun yanında bitki, mantar önleyici olan saponinleri içerir ve spesifik olarak Candida mantarının neden olduğu vajinal ve oral pamukçuğa karşı kullanılır. Yapraklar ve çiçek başları parazit düşürücü, iltihap azaltıcı, antiseptik, aromatik, sıkılaştırıcı, gaz giderici, terletici, hafif idrar söktürücü, ateş düşürücü ve uyarıcıdır. Ayrıca idrar yolu enfeksiyonları, kronik katar, cilt hastalıkları, influenza, boğmaca, mesane ve böbrek taşlarının tedavisinde dahili olarak kullanılır. Çocuklarda pamukçuk vakalarında başvurulur.
Alerjik reaksiyonlara neden olabileceği rapor edilmiştir. Hamilelik ve emzirme dönemlerinde uzak durulmalıdır.
Klasik çağ metinlerinden bitkiden bahsedildiğine rastlamadık. Kayıtlara göre ilk kez 13. yüzyılda İspanyol hekim Arnald of Villanova tarafından bahsedilmiştir. Eski Cermen kabileleri tarafından savaş ve çatışma zamanlarında yaraları iyileştirmek için toplandığı düşünülmektedir. Bu nedenle Orta Çağ’da pagan yara otu olarak bilinmekteydi. Aynı zamanda cadılara ve nazara karşı koruyucu bir muska olarak da kullanılmıştır. Bu da lanet otu adıyla anılmasını doğurmuştur. Sonraki dönemde ise özellikle Yahudiler tarafından toplanıp satılması sebebiyle bitkiye yahudi otu denilmiştir.
Fotoğrafları








Türkiye gözlemleri
Cins adı Latince sağlamlaştırma anlamına gelir ve bu bağlamda cinsin yara iyileştirici özelliğine işaret eder. Cins ayrıca kırık kemikleri tedavi ederek sağlamlaştırmak için de kullanılmıştır. Epitet Latince altın filiz anlamlarına gelir. Türün, parlak sarı renkli çiçeklerine dikkat çekmektedir. İkili adlandırma öncesi adı “Virga aurea latifolia serrata”dır.
Genellikle 25 cm ila 1 metre büyüyebilen bir bitkidir. Gövde dik, genellikle dalsız ve kıllıdır. Çiçek başları 1 ya da 2 cm çapındadır. Çiçek başları involusel bırahteler ile çevrilidir. Çiçekler sarı renklidir.
Yapraklar almaşlı dizilişli, taban yaprakları yaprakları saplı, darca ters yumurtamsı, alt yüzeyleri tüylüdür. Gövde yaprakları sapsız, hafifçe sarılıcı, darca eliptik mızraksı ve alt yüzeyleri tüysüzdür. Çiçekler başları birkaç adet ya da çok sayıdadır. İnvolukrum 1 cm genişliğindedir.
Dış filariler yumurtamsı üçgensi iken iç filariler dikdörtgensi mızraksıdır. Dilsi çiçekler 5 ila 10 arası sayıdadır. Kapçık koyu kahverengi ve silindiriktir. Sorguç kahverengimsi beyaz renklidir. Dilimizde altınbaşak çiçeği adı ile bilinmektedir.