Nasıl tanırım?
En ayırt edici özelliği gövdenin dallı ve kladodların dikenli olmasıdır. Doğrusu oldukça karakteristik bir bitkidir ve karıştırılması güçtür. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Meşe ormanları, kayalık yamaçlar
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Ocak – Nisan
Arazi notu
19 Mart 2024 • İzmit • 470 m • Orman
Bitkilere uygun görülen isimler çoğunlukla meyvelerinin yaprak üzerinde çıkıyor gibi gözükmesine dikkat çekmektedir. Ayrıca bazı isimleri de Asparagus cinsi ile ortaktır.
Kasapların dallarını, tezgahları temizlemek için kullanmaları nedeniyle kasap süpürgesi adıyla da bilinmektedir. İlginç olan bitkinin içeriğindeki uçucu yağların antibakteriyel olması, tezgahı dezenfekte de ediyordu.
Dikenli dallar, yiyecekleri kemirgenlerden korumak için meyve veya etlerinin etrafına sarılmış, bu sayede doğal bir koruma sağlanmıştır.
Tohumlar kurutulup kavrularak kahve yerine tüketilmiştir.
Rizomları, antik çağlardan beri damar büzücü ve ödem giderici özellikleriyle bilinir. Günümüzde de varis ve bacak ödemi tedavilerinde kullanılmaktadır.
Genç sürgünler pişirilerek tüketilmektedir. Kavrulmuş tohumu kahve olarak içilmiştir. Olgun sürgünler deterjan ya da süpürge olarak kullanılmaktadır. Bitki Yahudi mersini olarak da bilinmektedir, çünkü Yahudiler Sukot bayramında bu bitkiyi kullanmaktadır. İdrar söktürücü ve taş düşürücüdür. Kan dolaşımını harekete geçirir. Ödem azaltıcı etkisi vardır. Meyveleri müshil etkilidir. Müshil, iştah açıcı, ateş düşürücü, arındırıcı, terlemeyi arttırıcı, idrar söktürücü ve damar büzücüdür. Hemoroit tedavisinde harici olarak uygulanır. Yüksek tansiyon tedavisinde kullanıldığında dikkatli olunması gerekir.
Meyveleri ve diğer kısımları zehirli olabilir.
İlimizde, kokina adı verilen bir çiçek aranjmanının popülerleşmesi nedeniyle özellikle Ruscus aculeatus popülasyonları en aktif oldukları dönem olan kış aylarında yoğun biçimde toplanmakta, ayrıca doğal yayılış alanları da bu aşırı toplama nedeniyle tahrip olmaktadır. Dahası hayli yavaş büyüyen bir bitkidir ve gelişmesi yıllar almaktadır.
Yerinde güzel. Bitkileri koparmak yerine sadece fotoğraflayarak, güzelliklerinin dalında ve köklerinin ait olduğu toprakta kalmasına izin verin ki bu özel miras geleceğe de kalsın.
Fotoğrafları








Türkiye gözlemleri
Cins adı Antik Yunanca gaga anlamına gelir. Cinse bağlı Ruscus aculeatus‘un yapraksı gövdeleri (cladode) sivri uçludur ve kuş gagasını andırır. Türkçe yaygın adı olan tavşanmemesi ise açık bir şekilde bitkilerin meyvelerine işaret etmektedir. Epitet Latince dikenli anlamına gelir ve bu bağlamda yapraksı gövdelerin sert ve batıcı uçlarına dikkat çekmektedir. İkili adlandırma öncesi adı “Ruscus myrtifolius aculeatus”tur.
Genellikle 80 cm büyüyebilen bir bitkidir. Gövde dik ve serttir. Gövde basitçe dallıdır. Dallar üst bölümde almaşlı dizilişlidir. Yapraksı gövdeler sert uçludur ve dokunulduklarında acıtıcıdır.
Çiçekler yapraksı gövdelerde bulunan yaprkların koltuklarından çıkar. Tepal 6 adet olup soluk yeşil renkli, bitkinin erkek ya da dişi olmasına göre yumurtalık ve ercikler ise menekşe renklidir.
Meyve kalın, kırmızı renkli ve 1 cm uzunluğundadır. Dilimizde tavşan kirazı, silcan, emir, fare dikeni, herdemtaze, sıçan dikeni, tavşanmemesi, tavşan topuğu, yabani mersin, kuşkondurmaz dikeni ve çalısüpürgesi adları ile bilinmektedir.