Tanımı
Genellikle 1 ila 1,5 metre büyüyebilen dikenli bir çalıdır. Gövde düğümlerinde 2 ya da 3 adet diken bulunmaktadır. Yapraklar 4 ila 5 cm uzunluğunda, 4 ila 6,5 cm genişliğinde, seyrek biçimde havlı ya da çıplak ve tabanları kesik ya da neredeyse yüreksidir. Çiçekler koltuklarda 1 ila 3 adetten oluşan kümeler halinde, erselik, soluk yeşil renkli ya da zaman zaman pembemsidir. Hipantiyum yarı küreseldir. Çanak yapraklar 5 ila 7 mm uzunluğunda ve geriye kıvrıktır. Taç yapraklar beyaz renkli ve çanak yapraklarının uzunluğunun yaklaşık yarısı kadardır. Meyve küresel ila yumurtamsı, 1 cm çapında, yeşil, sarı ya da morumsu kırmızı renkli ve genellikle kıllıdır. Dilimizde bektaşi üzümü adıyla bilinmektedir.
Takson kartı
- Plantae (Bitkiler alemi)
- Saxifragales (Taşkıran takımı)
- Grossulariaceae (Bektaşiüzümügiller)
- Ribes (Bektaşiüzümü)
Ribes uva-crispa L.
Gözlem bilgileri
Bitki doğal olarak Avrupa, Kuzey Afrika ve Kafkasya’da yayılış gösterir.🔗 Ancak günümüzde kuzey yarımkürenin büyük bölümünde yetiştirilmektedir. Alpin çayırlar ve kayalık ormanlarda görülen bitki ayrıca bahçelerde de yetiştirilmektedir. Umumiyetle nisan ve mayıs ayları arasında çiçek açmaktadır. Bitkiyi deniz seviyesinden 1600 metreye kadar olan rakımlarda İzmit ilçesinde gözlemlemek mümkündür.
Etimoloji
Cins adı Farsça frenküzümü anlamına gelir. Etimolojisi açık değildir. Büyük ihtimalle Süryanice orijinlidir. Kelime ekşi olması ile bilinen Rheum rhabarbarum (ravent, ışgın) için de kullanılmaktadır. Bu durumda iki farklı bitki arasında tat benzerliği nedeniyle ilişki kurulmuştur. Epitet Latince kıvırcık üzüm anlamına gelir ve açık bir şekilde meyve yüzeyindeki kıvırcık tüylere dikkat çekmektedir.
Kullanımı
Yapraklar erken dönemde hidrojen siyanür içermektedir. Bu küçük dozda alındığında solunum ve sindirim sistemleri üzerinde iyileştirici etkiye sahiptir ancak aşırı alındığında solunum yetmezliği ve ölüme neden olabilir. Meyve çiğ ya da pişirilerek tüketilmektedir. Olgunlaşmamış meyveler ekşidir ve reçel yapımında kullanılmaktadır. Öte yandan olgunlaştığında hayli tatlı hale gelmektedir. Meyveler müshil etkilidir. Olgunlaşmamış meyveler, bahar toniği olarak kullanılmıştır. Yaprakları böbrek taşı tedavisinde önerilmiştir. Yapraklar tanen içerir ve dizanteri ile yaraları tedavi etmek için büzücü olarak kullanılmıştır. Meyve posası, yağlı ciltler üzerindeki temizleyici etkisi nedeniyle yüz maskesi için önerilmiştir.
Fotoğrafları
Leave a Comment