İçeriğe geç
Anasayfa » Persicaria maculosa (Söğüt otu)

Persicaria maculosa (Söğüt otu)

FLORA NICOMEDIAE • EURASIA-NORTHERN AFRICA

Nasıl tanırım?

Kılıfın kahverengi, kesik, çiçek durumunun başak, sıkı, kesintisiz ve çiçek durumu sapının salgısız olması ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.

Habitat

Sulak alan

Statü

Yerli

Çiçeklenme

Ağustos – Aralık

Arazi notu

07 Ekim 2023 • Derince • 220 m • Göl kenarı

Bilgi

Söylenceye göre yapraklarındaki parmağı andıran koyu lekeler, kutsal bir karakter tarafından işe yaramadığı için çimdiklemesi nedeniyle oluşmuştur. Hristiyanlık kendinden önceki dişil isme sahip tüm bitki adlarını Meryem ile sansürlediği için bu kutsal kişinin kim olduğunu takip etmek güç.
Gerçekte bu lekenin, otçullara, yaprağın taze/sağlıklı olmadığına dair bir uyarı niteliği taşıdığı düşünülmektedir.

Folklor

Yapraklar, tohumlar ve genç sürgünler tüketilmektedir. Bitkiden sarı boya elde edilmiştir. Tanin içerir. İshal ve enfeksiyonlara karşı kullanılmıştır. Yapraklar büzücü, idrar söktürücü, deri kızartıcı ve parazit düşürücüdür. Demlenerek mide ağrısını gidermek için kullanılmaktadır. Bunun yanında lapa halinde ağrı giderici olarak uygulanır. Ayrıca kaynatılarak romatizma tedavisinde kullanılmaktadır.

Dikkat

Yapraklarının tüketilmesi önerilmez. Tadı yakıcıdır, göz ve burunda tahrişe, dermatite ve saman nezlesine neden olabilir. Ayrıca bünyesinde önemli miktarda oksalik asit barındırır ve yüksek dozlarda zehirlenmelere yol açabilir.


Fotoğrafları

Türkiye gözlemleri

ETİMOLOJİ

Cins adı Latince Prunus persica’ya benziyor anlamına gelir. Cinsin yaprak yapısının şeftali yaprağına benzemesine işaret eder. Epitet Latince benekli anlamına gelir. Türün yapraklarında görülen koyu lekeye işaret eder.

BİLİMSEL TANIM

Genellikle 20 ila 80 cm büyüyebilen tek yıllık bir bitkidir. Gövde kahverengimsi kırmızımsı, basit ya da dallı, çıplak ve diktir. Düğümlerden köklenmektedir. Yapraklar darca mızraksı eliptik, 1 ila 14 cm uzunluğunda, 0,2 ila 3,5 cm genişliğinde, sipsivri uçlu, kenarları düz, çıplak ya da havlı, neredeyse sapsız, almaşlı dizilişli, kısa saplı ve genellikle alt yüzeyleri yoğun tüylüdür.

Yaprak merkezinde sıklıkla koyu bir leke görülür, bu leke darca yumurtamsı ve kenarları düzdür. Okrea 0,4 ila 1,7 cm uzunluğunda, yumurtamsı, genellikle kıllı ve kirpikli ya da saçaklıdır. Çiçek durumu 2 ila 3 cm uzunluğunda ve çok çiçekli saplı bir salkım olup genellikle baş aşağı durur.

Çiçekler pembe renkli, dört ila beş lobludur. 6 ercik ve 2 boyuncuk görülür. Meyve parlak siyah renkli ve üç köşeli kapçıktır. Dilimizde biber otu, söğüt otu, keçimemesi, kuşekmeği ve madımak adları ile bilinmektedir.

Türk uygarlığı

Karâtâvgunun (قراطاوغنن), bitkinin Antik Yunancadaki karşılığı olan krataiogonon (κραταιόγονον)’dan muharreftir. Metinlerimizde bitki için yaban darısı adı da tercih edilmiştir. Dioscorides, âdetin bitiminden sonra kadın tarafından kırk gün boyunca tohumlarının içilmesi halinde erkek çocuğa hamile kalınacağına inanıldığını aktarmıştır. Yapraklarının bugdây yapraklarına benzediği ve gölgeli yerlerde yetiştiği belirtilen bitkinin, kadınlar tarafından tüketilirse doğacak çocuğun erkek olacağı kaydedilmiştir.
Yaprakları buğdaya, tohumları darıya benzer. Kökten çok sayıda budaklı gövde çıkar. Gölgeli ve çalılık alanlarda yetişir. Âdet döneminden sonra ve cinsel ilişkiden önce aç karnına 40 gün boyunca günde üç kere içen kadının erkek çocuğu olacağı söylenir. Ancak erkek de aynı sayı ve gün boyunca içmeli ve ardından kadınla cinsel ilişkiye girmelidir. DI 3-124.
© Doğan, Hüseyin (2023). Anadolu Türk Uygarlığında Bitkiler (XIII-XV. yy.). Yayımlanmamış Doktora tezi, Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kocaeli, s.444-445.

Sitede yer alan bitkisel kullanım bilgileri yalnızca bilgilendirme ve kültürel aktarma amacı taşımaktadır. Herhangi bir bitkiyi tıbbi amaçla kullanmadan önce mutlaka bir hekime, eczacıya, fitoterapi konusunda eğitimli bir uzmana veya ilgili sağlık profesyoneline danışılması gerekmektedir.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir