Nasıl tanırım?
Bahar aylarında yüksek rakımlardaki alpin çayırlarda, yıldızı andıran süt beyazı çiçeklere sahip bir geofit gördüyseniz, aradığınız bitki bu olabilir. Öte yandan Ornithogalum cinsi, birbirine yakın çok sayıda taksonu içerir. Aynı bölgede aynı dönemde birden fazla Ornithogalum türünün de bulunması mümkündür. Bu nedenle ayırt edici karakterlere dikkat edilmelidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Kayın ormanları, alpin çayırlar
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Nisan – Haziran
Arazi notu
15 Nisan 2024 • Kartepe • 1600 m • Yayla
Ornithogalum cinsi, çiçeklerinin altı köşeli, saf beyaz renkli ve belirgin yıldız şeklinde olması nedeniyle İsa’nın doğumunu müjdeleyen Beytüllahim Yıldızı’na benzetilmiştir. Dilimizde de ak yıldız adıyla bilinmektedir.
Hayvanlarda görülen aşırı tükürük salgısı, Ornithogalum türleriyle ilişkili zehirlenmelerin yaygın belirtilerinden biridir. Bitkinin bazı bölgelerde tükürük otu olarak adlandırılması da bu belirtiye dayanmaktadır.
Bu türe oldukça benzeyen endemik türler bulunmaktadır. Bu nedenle toplamaktan ve bulunduğu yeri tahrip etmekten kaçının.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adı Antik Yunanca kuş sütü anlamına gelir. Olasılıkla çiçeklerin saf beyaz rengine işaret etmektedir. Bazı türlerde ise çiçekler kuş pisliğini andırır. Epitet Latince Uludağ’da anlamına gelir ve açık bir şekilde türün tip yerine dikkat çekmektedir.
Genellikle 20 cm büyüyebilen bir bitkidir. Soğan yumurtamsı, 1 ya da 2 cm uzunluğunda, 0,5 ila 1,2 genişliğinde ve gömlek kahverengidir. Yapraklar 2 ya da 3 adettir. Bunlar ters mızraksı, 5 ila 21 cm uzunluğunda, 0,4 ila 1,1 cm genişliğinde, yayık ve sivri uçlu olup sıkapadan daha uzundur. Sıkapa 2 ila 10 cm uzunluğunda ve çıplaktır. Çiçek durumu yalancı şemsiye halinde ve 2 ila 11 cm uzunluğundadır. Eksen genellikle zikzaklı, 1 ila 15 adet çiçekli ve çiçek sapı dik ila yükselicidir. Bırahte mızraksı, boyunca 5’ten daha az yeşil renkli çizgili, çiçek zamanı 9 ila 13 mm, meyve zamanı 16 ila 25 mm uzunluğunda ve sivri uçlu olup çiçek sapını tabanda hafifçe sarmaktadır.
Perigon içi beyaz, dışı ise geniş yeşil şeritlidir. Dıştaki tepal sivri çıkıntılı, mızraksı, 10 ila 13 mm uzunluğunda ve sivri uçludur. İçteki tepal mızraksı, 8,5 ila 10 mm uzunluğunda ve küt uçludur. Dıştaki ercik mızraksı ve 6 ila 7,5 mm uzunluğunda iken içteki ercik mızraksı ve 5,5 ila 6 mm uzunluğundadır.
Kapsül küresel, 6 ila 8,5 mm uzunluğunda, 5 ila 7 mm genişliğinde, kanatlı ve daralıcıdır. Meyve sapı çoğunlukla 2 ila 5 cm uzunluğunda ve aşağıya doğru asıktır. Tohum yumurtamsı, kalkansı ve siyah renklidir. Dilimizde ulu yıldız adı ile bilinmektedir.