Nasıl tanırım?
Çanak yaprakların 5-7 damarlı, yaprakların şeritsi-bizsi, bırahtenin 7-9 damarlı ve çiçek durumunun gevşek olması ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Kayalık
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Mayıs – Temmuz
Arazi notu
20 Haziran 2026 • Kartepe • 1000 m • Yayla
Üst bölümdeki salgılı tüyler, karıncalar gibi nektar hırsızlarının çiçeklere ulaşmasını engellemektedir.
Bitkinin Türkçe adı olan tıstıs ile ilgili detaya ulaşamadık. Çıkardığı ses nedeniyle haziran böceği (Polyphylla fullo) ülkemizde tıstıs böceği olarak da bilinir. Belki bitkiler de rüzgarda benzer bir ses çıkarıyordur.
Bu bitkiyi Kocaeli-Sakarya sınırında gördük ve Kocaeli florasına dahil ettik.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins 1693-1768 yılları arasında yaşamış Katalan bitki bilimci Juan Minuart’a adanmıştır. Avrupa ve kuzey Afrika’yı kapsayan bitki gezilerine çıkmış ve çok sayıda bitki örneği toplamıştır. Linnaeus ile de yakın arkadaş olan Minuart’ın, bitki bilim alanına yaptığı katkılar nedeniyle adı ölümsüzleştirilmiştir. Epitet Latince tüylü anlamına gelir ve türün çanak yapraklarına işaret eder. Özgün tanımda bu “calycibus acutis subquinqueneruiis hirsutis corollam subaequantibus” olarak belirtilmiştir. Alttür Latince oraksı anlamına gelmektedir ve bitkinin gövde yapraklarına dikkat çekmektedir.
Genellikle 5 ila 15 cm büyüyen, alt bölümde çıplak ila seyrek biçimde tüylü veb üst bölümde salgılı havlı olan küme halinde çok yıllık bir bitkidir. Yaprak demetleri 1 ila 1,5 cm uzunluğunda, yapraklar sıklıkla kavisli ve hafifçe etli ila kılsıdır. Gövde yaprakları sıklıkla kavisli ve oraksıdır. Çiçek durumu görece gevşek ve 3 ila 12 adet çiçeklidir.
Bırahteler 5 ila 7 adet damarlı, dar şeffaf kenarlı ve 0,3 milimetreden daha dardır. Çiçek sapları 4 ila 10 mm uzunluğundadır. Çanak yapraklar 4 ila 5 mm uzunluğunda, yumurtamsı mızraksı ila mızraksı ve 5 ila 9 adet damarlıdır.
Taç yapraklar ters yumurtamsı ve çanak yapraklardan uzundur. Kapsül, çanakla eşit uzunlukta veya hafifçe daha uzundur. Tohumlar belirsiz biçimde siğillidir. Dilimizde çengel tıstıs adıyla bilinmektedir.