Coğrafi dağılım.
Hydrangeaceae familyası; odunsu ağaçlar, çalılar, sarmaşıklar ve otsu bitkilerden oluşan 9 ila 19 cins ve 220 ila 260 türü kapsamakadır. Büyük ölçüde Kuzey Yarımküre’ye yayılmış olup tropikal, subtropikal ve kuzey ılıman biyomları tercih etmektedir. Asya, açık ara en önemli coğrafi yayılım merkezidir.
Ortancaların (Hydrangea) çiçek rengi, delphinidin adı verilen bir pigmentin alüminyum ile etkileşime girmesiyle belirlenir ve toprağın pH değerine (asitliğine) bağlıdır. Toprak asidik ise (pH 5.5 altı) bitki topraktaki alüminyumu çözer ve çiçekler mavi açar. Toprak alkali ise alüminyum emilemez ve çiçekler pembe veya kırmızıya dönüşür. Bahçıvanlar toprağa paslı çivi veya sirke atarak çiçeğin rengini yapay olarak değiştirebilirler. Öte yandan beyaz çiçekli kültivarların çoğu, mavi veya pembe renk oluşumunda rol alan pigment sistemine sahip değildir. Bu nedenle toprağı asitleştirmek, beyaz bir ortancayı maviye dönüştürmez.
Hydrangea serrata yapraklarından yapılan amacha (tatlı çay), Budizm’de kutsal kabul edilmektedir.
Gösterişli, büyük çiçekler aslında kısırdır. Bu çiçekler, böcekleri çekmek için vitrin görevi görürken, asıl nektar üreten küçük verimli çiçekler merkezde gizlenmektedir.
Dilimizdeki ortanca kelimesi, bahçede anlamına gelen Latince hortense kelimesinin muharref halidir. Denilir ki, ortanca cinsi ilk olarak, erkek kılığına girerek dünyayı dolaşan ilk kadın olan Jeanne Baret’in onuruna Hortensia adıyla tanımlanmıştır.
Hydrangeaceae ailesi üyeleri bünyelerinde hidrojen siyanür (cyanogenic glycosides) barındırır. Bu bitkinin yapraklarını çiğnemek, çayını (amacha hariç) içmek veya yakıp dumanını solumak hem insanlar hem de evcil hayvanlar için son derece zehirlidir ve ölümcül sonuçlar doğurabilir.
Hydrangeaceae (Ortancagiller) yaprak dökücü ya da her dem yeşil çalılar, ağaçlar ve sarmaşıklardan oluşan bir ailedir. Yapraklar genellikle karşılıklı ya da nadiren halkavi dizilişli ve basittir. Sitipül mevcut değildir. Yaprak sapı vardır ya da yoktur. Yaprak ayası zaman zaman elsi loblu, kenarı düz, testere dişli ya da dişli ve damarlanma teleksidir. Yıldızsı tüyler çoğunlukla mevcuttur.
Çiçek durumu koltuklarda ya da terminal ve talkım, salkım, bileşik salkım halinde ya da tek çiçeklidir. Çiçekler gösterişli ya da küçük ve erselik ya da bazen marjinal çiçekler verimsizdir. Çanak yapraklar 4 ila 12 adet ve serbest ya da tabanda bitişiktir. Taç yapraklar 4 ila 12 adet, beyaz, pembe ya da zaman zaman tabanda mor lekeli ve tabanda bitişiktir. Ercik 8 ila 200 adet ve genellikle serbesttir. İplikçik serbest ya da sadece tabanda hafifçe bitişiktir.
Yumurtalık kısmen ya da tamamen alt durumlu ve 1 ila 12 adet bölümlüdür. Meyve kapsül ya da nadiren üzüm formunda olup kendi kendine açılmaktadır. Tohumlar etli dokuya sahiptir ve bölüm başına 1 ila 50 adettir.
Kocaeli’ndeki cinsler
Hydrangea (Ortanca) Uzakdoğu'ya özgü olmakla birlikte çok sayıda türü ile düzinelerce varyetesi süs …
Philadelphus (Filbahri) bolca çiçek açmaları ve hoş kokuları nedeniyle çok sayıda türü süs bitkisi o…