Coğrafi dağılım.
Cins Asya ve Kuzey Amerika’ya özgüdür ancak süs bitkisi değeri nedeniyle diğer bölgelere de dağılmıştır.
Kanuni Sultan Süleyman döneminde İstanbul’da Avusturya Elçisi olarak görev yapan botanik meraklısı Ogier Ghiselin de Busbecq, leylak fidanlarıyla birlikte İstanbul saray bahçelerinden topladığı filbahri çalılarını 1562 yılında Viyana’ya götürmüş ve bitkiyi Avrupa aristokrasisine tanıtmıştır.
Dallarının içi boş ve süngerimsi olduğu için, geleneksel olarak kaval ve pipo yapımında kullanılmıştır.
Bitkinin Türkçe adı olan filbahri, cins adından bozmadır. Gerçekte philadelphon ismi, Atinaeus’un Bilgelerin Ziyafeti adlı eserinde geçen bir bitki adıdır. Bitki, dalları birbirine kardeşçe sarıldığı için bu ismi almıştır. Linnaeus ise bu bitkiyi Kral Ptolemy ile ilişkilendirerek ismin anlamını değiştirmiştir.
Philadelphus lewisii‘nin bünyesinde barındırdığı yüksek miktardaki saponin maddesi sayesinde, suyla temas ettiği an köpüklü, yumuşak bir sabun elde edilir ve bu köpük temizlik için doğal bir şampuan görevi görürdü.
Philadelphus (Filbahri) genellikle yaprak dökücü çalılardan oluşan bir cinstir. Gövde dik, yükselici, kemerli ya da yayılıcı ve dekussat dallıdır. Kabuk grimsi, kahverengi ya da kırmızımsı parçalar halinde dökülmektedir. Dallar dik, yükselici ya da yayılıcı, sıklıkla kemerlidir. Yapraklar karşılıklı dizilişlidir ve kışın ya da kuraklık halinde dökülür.
Yaprak ayası basit, yumurtamsı, eliptik, dairesel, mızraksı ya da şeritsi, düz ya da testere dişli kenarlı, otsu, derimsi ve 1 ila 14 cm uzunluğundadır. Çiçek durumu terminal ya da tek çiçekli ise koltuklarda, talkım, salkım ya da bileşik salkım halinde, 1 ila 49 adet çiçekli ve saplıdır. Çiçekler beyaz renkli, dört taç ve çanak yapraklı ve çoğunlukla hoş kokuludur. Çanak yapraklar genellikle kalıcı, 4 adet, yayılıcı ya da geriye kıvrık, üçgensi ila sipsivri uçlu, cılız tüylü, kıllı ya da çıplaktır.
Taç yapraklar 4 adet, kiremit biçiminde dizili, yayılıcı ila yükselici, beyaz ila krem renkli, kuruduğunda sarı, dikdörtgensi, yumurtamsı ya da dairesel ve çıplaktır. Ercik 13 ila 90 adettir. Kapsül topaçsı, ters konik ila ters yumurtamsı, yarı küresel ya da dikdörtgensi, derimsi ve bölmelidir. Tohum bölüm başına 10 ya da daha çok sayıda, paslı kahverengi ve mekiksidir.
Kocaeli’ndeki türler
Philadelphus coronarius (Filbahri) hoş kokulu çiçekleri nedeniyle ilimizde özellikle kapı girişlerin…
Read More