İçeriğe geç
Anasayfa » Hydrangea (Ortanca)

Hydrangea (Ortanca)

FLORA NICOMEDIAE • ASIA-AMERICA

Coğrafi dağılım.

Cins Uzakdoğu ve Amerika kıtasına özgüdür. Ancak günümüzde süs bitkisi değeri nedeniyle dünyanın büyük bölümünde yetiştirilmektedir.

ALEMPlantae
TAKIMCornales
FAMİLYAHydrangeaceae

Bilgi

Ortancaların (Hydrangea) çiçek rengi, delphinidin adı verilen bir pigmentin alüminyum ile etkileşime girmesiyle belirlenir ve toprağın pH değerine (asitliğine) bağlıdır. Toprak asidik ise (pH 5.5 altı) bitki topraktaki alüminyumu çözer ve çiçekler mavi açar. Toprak alkali ise alüminyum emilemez ve çiçekler pembe veya kırmızıya dönüşür. Bahçıvanlar toprağa paslı çivi veya sirke atarak çiçeğin rengini yapay olarak değiştirebilirler. Öte yandan beyaz çiçekli kültivarların çoğu, mavi veya pembe renk oluşumunda rol alan pigment sistemine sahip değildir. Bu nedenle toprağı asitleştirmek, beyaz bir ortancayı maviye dönüştürmez.

Folklor

Hydrangea serrata yapraklarından yapılan amacha (tatlı çay), Budizm’de kutsal kabul edilmektedir.
Gösterişli, büyük çiçekler aslında kısırdır. Bu çiçekler, böcekleri çekmek için vitrin görevi görürken, asıl nektar üreten küçük verimli çiçekler merkezde gizlenmektedir.
Dilimizdeki ortanca kelimesi, bahçede anlamına gelen Latince hortense kelimesinin muharref halidir. Denilir ki, ortanca cinsi ilk olarak, erkek kılığına girerek dünyayı dolaşan ilk kadın olan Jeanne Baret’in onuruna Hortensia adıyla tanımlanmıştır.

Dikkat

Bazı türler bünyelerinde hidrojen siyanür (cyanogenic glycosides) barındırır. Bu bitkinin yapraklarını çiğnemek, çayını (amacha hariç) içmek veya yakıp dumanını solumak hem insanlar hem de evcil hayvanlar için son derece zehirlidir ve ölümcül sonuçlar doğurabilir.


ETİMOLOJİ

Cins adı Antik Yunanca su kabı anlamına gelir ve bu bağlamda kapsüllerin biçimine işaret eder.

BİLİMSEL TANIM

Hydrangea (Ortanca) genellikle 1 ila 3 metre büyüyebilen çalılar, küçük ağaçlar ve tırmanıcılardan oluşan bir cinstir. Kabuk grimsi, kahverengi ya da kırmızımsı kahverengidir. Dal, yaprak ve çiçek kurulu tüylüdür. Dallar dik, yükselici ya da yayılıcı ve zaman zaman kemerlidir. Yapraklar saplı, dökülücü ve karşılıklı ya da nadiren halkavi dizilişlidir.

Yaprak ayası yumurtamsı, eliptik ya da neredeyse dairesel, zaman zaman loblu, otsu ve kenarları testere dişlidir. Çiçek durumu terminal, saplı, bileşik salkım halinde ve 100 ila 1000 adet çiçeklidir. Çanak yapraklar kalıcı, 5 adet, yayılıcı ya da geriye kıvrık, üçgensi, genellikle çıplak ya da nadiren seyrekçe tüylüdür.

Taç yapraklar beş adet, bir diğerine bitişik, yayılıcı ya da geriye kıvrık, beyaz ya da sarımsı beyaz, yumurtamsı mızraksı, eliptik, dikdörtgensi, kaşıksı, tabanı sapsız ve yüzeyi çıplaktır. Ercik on adettir. Kapsül yarı küresel, testimsi ya da dikdörtgensi yumurtamsı ve derimsidir. Tohumlar bölüm başına 10 ila 40 adet, açık kahverengi ila koyu kahverengi ve mekiksi ya da elipsoittir.


Kocaeli’ndeki türler

Hydrangea macrophylla

Hydrangea macrophylla (Ortanca) dünyanın büyük bölümünde yetiştirilen ve sayısız kültivarı bulunan p…

Read More

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir