Herniaria incana (Kabayaran)

Tanımı

Genellikle 10 ila 25 cm büyüyebilen çok yıllık bir bitkidir. Gövde tabanda odunsu ve yoğun tüylüdür. Gövdeler sürünücü, ince, gri yeşil, genellikle tabanda mor ve yoğun biçimde kısa kirpiklidir. Yapraklar 5 ila 12 mm uzunluğunda ve 1 ila 3 mm genişliğinde, ters mızraksı ila kaşıksı ve beyazımsı tüylerle kaplıdır. Çiçekler 1,5 ila 2 mm uzunluğundadır. Çanak yaprak 5 adettir ve beyazımsı tüylerle kaplıdır. 5 ercik görülür. Meyve yumurtamsı silindiriktir. Tohumlar kahverengi, pürüzsüz ve parlaktır.

Gözlem bilgileri

Bitki doğal olarak Akdeniz havzasında yayılış gösterir. Kayalık bölgeler, yol kenarı ve makiliklerde görülen bitki umumiyetle mayıs ve ağustos ayları arasında çiçek açmaktadır ve bitkiyi deniz seviyesinden 1600 metreye kadar olan rakımlarda gözlemlemek mümkündür. Başiskele ilçesinden kayıt bildirilmiştir ancak biz henüz göremedik. Örnek olarak kullanılan görseller Krzysztof Ziarnek’a aittir.

Harita | Sinonimler

Etimoloji

Cins adı Latince fıtık anlamına gelir. Cinse bağlı bazı türlerin geleneksel olarak fıtık tedavisinde kullanılmasına işaret eder. Türkçe yaygın adı olan atyaran ile ilgili detaya ulaşamadık. Türkçe Bitki Adları Listesi’nde Herniaria cinsi altında “deli yaran”, “ulu yaran”, “şark yaranı” gibi isimler mevcut ve bu durumda Türkçe “yarmak” kelimesi kastediliyor gibi gözüküyor. Bitkilerin etyaran da olarak bilinen dolama vakalarında kullanılmış olması olasıdır. Ancak bu durumda takip eden sayfalardaki bitkilerin adlarının “kabayaran” ve “deliyaran” olması mantıksız olacaktır. Aynı listede Paronychia cinsi için de “etyaran” ismi önerilmiştir. Atyaran ve Etyaran isimleri aynı kökene bağlı gibi. Epitet Latince ağarmış anlamına gelir ve açık bir şekilde çanakların yoğun biçimde beyaz tüylerle kaplı olmasına işaret eder. Özgün tanımda bu “calycibus piloso incanis” olarak belirtilmiştir.