Nasıl tanırım?
Küre şeklindeki yoğun çiçek başları, kâğıtsı parlak brahteleri ve tüylü yaprakları ile ayırt edilmektedir.
Habitat
Bahçe, mezarlık
Statü
Egzotik
Çiçeklenme
Ağustos – Ekim
Arazi notu
24 Eylül 2023 • İzmit • 110 m • Mezarlık
Nepal’de kız kardeşlerin erkek kardeşlerine uzun ömür dileğiyle taktığı kutsal çelenklerin vazgeçilmezidir. Çiçeğin yavaş solması, kardeşe uzun bir hayat dileğini simgelemektedir.
Sıcak ve kurak koşullarda daha verimli fotosentez yapmasını sağlayan C4 karbon fiksasyonu mekanizmasına sahiptir. Bu sayede sıcağa ve kuraklığa karşı oldukça dayanıklıdır.
Çiçekleri, kırmızı-mor renk veren betasiyanin pigmentleri açısından zengindir. Bu pigmentler, pH 3 ile 7 arasında kararlı oldukları için gıda, kozmetik ve hayvan yemi endüstrisinde doğal gıda boyası olarak kullanılma potansiyeline sahiptir.
Sürgün, genç yapraklar ve çiçekler yenilmektedir. Çiçekleri çay yapımında kullanılmaktadır. Çiçekleri öksürük, astım, bronşit, solunum sorunları, kolik, diyabet, prostat, böbrek, idrar yolu ve üreme sistemi şikayetlerinde kullanılmıştır. C ve E vitaminleri bakımından zengindir, yorgunluğu azaltır ve yaşlanmayı geciktirir. Ayrıca çayının saçların beyazlamasını ve dökülmesini geciktirdiği rapor edilmiştir. Çayı baş ağrısı, boğaz ağrısı, ses kısıklığı, öksürük, bronşit, astım ve yüksek tansiyon vakalarında tüketilmiştir.
Anadolu’da bu bitkiye Medine Çiçeği denmesinin sebebi, hacıların, bu çiçeği yanlarında bir hatıra olarak getirmeleridir. Gerçekte Arabistan’da doğal olarak bulunmaz.
Çiçek başları sanılan kırmızı, mor, pembe veya beyaz renkli küreler, aslında kağıtsı ve parlak renkli brahtelerdir. Gerçek çiçekler ise bırahtelerin içinde saklıdır ve oldukça küçüktürler.
Boho-Chic akımının bir parçasıdır çünkü sapı aşağı gelecek şekilde karanlık bir odada kurutulduğunda, rengi ve küre formu 3 yıldan fazla süreyle değişmeden kalabilir.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adı Antik Yunanca cıvata anlamına gelmektedir. Cinsin dik bir sap üzerindeki çiçek başlarına işaret eder. İsim Antikçağda Amaranthus cinsi için kullanılmıştır. Epitet Latince küresel anlamına gelir. Çiçek durumunun yapısına işaret eder.
Yatık-yükselici ya da dik, tabanda ve üst bölümde dallı, 15 ila 60 cm boylanabilen ve tek yıllık bir bitkidir. Gövde ve dallar çizgili ya da oluklu ve hiç olmazsa erken dönemde yoğun biçimde beyaz yaslanıcı tüylerle kaplıdır. Yapraklar genişçe mızraksı ila dikdörtgensi ya da eliptik-dikdörtgensi, 2,5 ila 12 cm uzunluğunda 2 ila 4 cm genişliğinde, her iki yüzeyde de cılız tüylü ve terminal çiçek durumunu çevreleyen çift yaprak sapsız ya da neredeyse sapsızdır.
Çiçek durumu en tepedeki çift yaprağın üzerinde sapsız, genellikle tek, küresel ila çökük küresel, nadiren yumurtamsı, 2 cm çapında, beyazımsı ila pembemsi ya da koyu kırmızı renklidir. Bırakte üçgensi-yumurtamsı ve 3 ila 5 mm uzunluğundadır.
Kapsül dikdörtgensi-yumurtamsı, sıkıştırılmış ve 2,5 mm uzunluğundadır. Tohumlar sıkıştırılmış-yumurtamsı, 2 mm uzunluğunda, kahverengi, neredeyse pürüzsüz ve parlaktır. Dilimizde hanım düğmesi ve medine çiçeği adları ile bilinmektedir.