Nasıl tanırım?
Karşılıklı kaba dişli yaprakları, sarı merkez çevresindeki beş kısa ve üç dişli beyaz dilsi çiçeği ile özellikle gövde ve çiçek saplarındaki uzun, yayvan, çoğu kez salgılı tüyleri ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Tahrip edilmiş arazi, yol kenarı
Statü
Doğallaşmış
Çiçeklenme
Mayıs – Ekim
Arazi notu
07 Ekim 2023 • Derince • 220 m • Göl kenarı
Galinsoga parviflora ile çok yakındır; gövdenin alt bölümde havlı olması, çiçek durumu sapının çok sayıda salgılı ve salgısız tüy taşıması, filarilerin dökülücü olması, sorguç ucunda sipsivri kılçık olması ile ondan ayrılır.
Yaprak, gövde ve çiçekli sürgünler çiğ ya da pişirilerek tüketilmekte ya da çeşitli yemeklere ve salatalara eklenmektedir.
Protein, lif, kalsiyum ve postasyum bakımından zengindir.
Tohumdan tohuma döngüsü iki ayda gerçekleşmekte ve tek bitki binlerce tohum üretmektedir. Bu durumda aynı yıl içinde birden fazla neslin gözükmesi mümkün hale gelmektedir.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins 1756 – 1797 yılları arasında yaşamış İspanyol bitki bilimci Ignacio Mariano Martinez de Galinsoga’ya adanmıştır. Cinsin Türkçe adı olan beşpat olasılıkla 5 adet olan dilsi çiçeklere işaret eder. Epitet Latince dört ışınlı anlamına gelir. Ancak türde çoğu zaman beş dilsi çiçek görülmektedir.
Halihazırda Türkçe kaynaklarda Galinsoga ciliata adı ile geçmektedir. Genellikle 20 ila 80 cm boylanabilen tek yıllık bir bitkidir. Dalları ince pürüzlüdür. Yapraklar saplı, yumurtamsı, 2,5 ila 7 cm uzunluğunda, 1 ila 5 cm genişliğinde, tabanı kamamsı,kenarları kütdişli-testere dişli, ucu sivri, her iki yüzeyi de ince pürüzlü ila çıplak; tabanda üç damarlı ve yaprak sapı 3,5 cm uzunluğundadır.
Çiçek başları, terminal ya da en üstteki koltuklarda birkaç başlı talkım çiçek durumlarındadır. İnvolukrum 2,6 ila 3,5 mm uzunluğundadır. Filariler cılız tüylü ila çıplaktır.
Paleya kirpikçiklidir. Işın çiçekleri beyaz renkli, 1 ila 1,6 mm uzunluğunda ve 4 ila 5 adettir. Disk çiçekleri yeşilimsi, 1,2 ila 1,7 mm uzunluğunda ve havlıdır. Kapçık siyah renkli, 1,5 ila 1,7 mm uzunluğunda ve cılız tüylüdür. Sorguçların ucunda 1,2 mm uzunluğa kadar kılçık bulunmaktadır. Dilimizde kıllı beşpatçiçeği adı ile bilinmektedir.