Nasıl tanırım?
Bu tür Kocaeli’nin doğal bitkisi değildir. Bu sayfada gördüğünüz fotoğraflar bahçemize diktiğimiz örneklere aittir. Öte yandan çiçek boyutu ve şekli ile yerel çiğdem türlerinden oldukça farklıdır. İplikçiklerin kar beyazı renginde olması da not edilmelidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Çayırlar, bahçeler, ormanlık alanlar
Statü
Egzotik
Çiçeklenme
Şubat – Mart
Arazi notu
18 Mart 2026 • İzmit • 110 m • Bahçe
Bitki kış biterken açtığı için sık sık kar yağışlarına ve donlara yakalanır. Hücrelerinin içindeki suyun, donmayı engelleyen özel şekerler ve amino asitler (doğal antifriz) barındırması sayesinde hayatta kalmaya ve çiçek açmaya devam eder.
Bitkinin tamamı, özellikle de soğanları toksik maddeler içermektedir.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
ormus küresel ya da basıktır. Gömlek kahverengi, lifsi ve ağsıdır. Yapraklar tabanda, dar ve şeritsidir. Yaprakların ortasında belirgin ve boyuna uzanan beyazımsı gümüşî bir şerit bulunmaktadır. Yapraklar çoğunlukla çiçeklerden biraz önce ya da çiçeklerle birlikte belirmektedir. Çiçekler ve gösterişlidir. Tepaller mor, eflatun, leylak tonlarındadır ancak kültüre alınan örneklerde beyaz ya da çizgili örnekler de bulunmaktadır.
Çiçek tüpü uzun olup doğrudan kormustan yükselmektedir. Başçıklar sarı renklidir. Boyuncuk, erciklerin oldukça üzerindedir. Tepecik parlak turuncu renkli ve üç dallıdır. Meyve toprak seviyesinde ya da hemen altında gelişen üç bölmeli bir kapsüldür. Tohumlar küresel ya da yumurtamsı, sert kabuklu ve kahverengidir. Dilimizde bahar çiğdemi adı ile bilinmektedir.
Cins adı Tanrı Hermes’in arkadaşı Crocus’un (κρόκος) adını taşımaktadır. Bir gün iki arkadaş disk atma alıştırması yaparken Hermes, kazayla Crocus’u öldürür. Crocus’un öldüğü yerden küçük bir çiçek çıkar, Crocus’un kanı çiçeğe dökülür. Çiçeğin merkezinde görülen kırmızı renkli uzantılar (ercik) Crocus’un kanıdır. Bitkinin adı ile ilgili ikinci rivayette ise; Crocus adında bir genç orman perisi, Smilax adında bir çoban kıza âşık olur ancak aşkı karşılıksız kalır. Bu aşk nedeniyle tükenerek çiğdem çiçeğine dönüşür ya da öldüğü yerden çiğdem çiçekleri çıkar. Bu hikâyede adı geçen çoban kız Smilax ise, tırmanıcı Smilax (melocan) bitkisine dönüşür. Son rivayet ise Zeus ve Hera’nın birlikte uzandığı çimenlerin arasından, onların aşklarının yüceliği ile çıkmıştır. Diğer yandan kelime, günümüzde zerdeçal olarak bilinen Curcuma cinsinin Sanskritçe adı olan kunkumam ile hayli yakındır. Kelime zerdeçalın safran sarısı olan rengine dikkat çekmektedir ve ilişki de renk üzerinden kurulmuştur.
Epitet Latince bahar anlamına gelir. Bu bitki ilk tanımlandığında Crocus sativus‘un alttürü olarak değerlendirilmişti. Safranın güz aylarında çiçek açmasına karşın bu türün bahar aylarında çiçek açıyor olması nedeniyle bir karşıtlık kurulmuştur.