Nasıl tanırım?
Bu cinste tür teşhisi çoğunlukla bir Crocus uzmanının görüşünü gerektirir. Üstelik cins sürekli olarak genişlemekte ve tür ayrımı bazen türlerin çeşitli organlarının detaylı olarak incelenmesini gerektirmektedir. Bu sayfadaki teşhisimiz son derece şüphelidir ve uzman bakışına gereksinim duymaktadır. Bizim görüştüğümüz iki Crocus uzmanı sarı örnekler için Crocus flavus tahmininde bulundu. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Meşe açıklıkları
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Şubat – Mart
Arazi notu
21 Şubat 2026 • Gölcük • 950 m • Orman sınırı
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adı Tanrı Hermes’in arkadaşı Crocus’un (κρόκος) adını taşımaktadır. Bir gün iki arkadaş disk atma alıştırması yaparken Hermes, kazayla Crocus’u öldürür. Crocus’un öldüğü yerden küçük bir çiçek çıkar, Crocus’un kanı çiçeğe dökülür. Çiçeğin merkezinde görülen kırmızı renkli uzantılar (ercik) Crocus’un kanıdır. Bitkinin adı ile ilgili ikinci rivayette ise; Crocus adında bir genç orman perisi, Smilax adında bir çoban kıza âşık olur ancak aşkı karşılıksız kalır. Bu aşk nedeniyle tükenerek çiğdem çiçeğine dönüşür ya da öldüğü yerden çiğdem çiçekleri çıkar. Bu hikâyede adı geçen çoban kız Smilax ise, tırmanıcı Smilax (melocan) bitkisine dönüşür. Son rivayet ise Zeus ve Hera’nın birlikte uzandığı çimenlerin arasından, onların aşklarının yüceliği ile çıkmıştır. Diğer yandan kelime, günümüzde zerdeçal olarak bilinen Curcuma cinsinin Sanskritçe adı olan kunkumam ile hayli yakındır. Kelime zerdeçalın safran sarısı olan rengine dikkat çekmektedir ve ilişki de renk üzerinden kurulmuştur.
Epitet Antik Yunanca antalyensis gibi anlamına gelir ve açık bir şekilde türün Crocus antalyensis taksonunu andırmasına işaret etmektedir.
Kormus 1 ila 1,5 cm çapındadır. Gömlek kağıtsı olup alt bölümde çok sayıda paralel life bölünmektedir. Gömlek boynu uzun, kahverengi ve kalıcıdır. Katafil 3 adet, beyaz ve kağıtsıdır. Profil mevcut değildir. Yapraklar 3 ila 5 adet, en çok 3 mm genişliğinde, yeşil renkli, yanal kanallar omurgasız, üst yüzeyi beyaz çizgili ve kenarları çıplak ya da minik biçimde sivilcelidir. Yapraklar çiçek bölümleri ile eşit ya da onları aşmaktadır. Çiçek örtüsü tüpü grimsi beyaz, üst bölümde mor ya da gri şeritli olup bunlar üst bölümde birleşmiştir. Bırahte ve ikincil bırahte ince biçimde kağıtsı, kahverengi noktalarla beyaz renklidir. İkincil bırahte belirgin biçimde küçük ancak belirgindir. Boğaz çıplak, sarı ila turuncu renklidir. İplikçik 5 ila 6 mm uzunluğunda ve sarı ila turuncu renklidir.
Başçık 10 ila 12 mm uzunluğunda, sarı ve belirgin biçimde ok biçimindedir. Konnektif krem ve daima başçıktan daha açık renklidir. Boyuncuk beyaz ila kremsi ya da nadiren sarı ve 8 ila 15 adet dala bölünmüştür.
Çiçek örtüsü bölümleri yumurtamsı ila neredyse mızraksı ve küt ya da nadiren sivri uçludur. İç bölümü menekşe mavisi ya da nadiren beyaz renklidir. Dış bölümler mavi ya da orta damar boyunca koyu mavimsi menekşe renklidir. Dilimizde bilecik çiğdemi adıyla bilinmektedir.
Türü literatüre kazandıran Jānis Rukšāns bir sosyal medya gönderisinin altında şöyle yazmış: “Her zaman şüphede kalıyorum – antalyensioides’in sarı formu gerçekten antalyensioides mi? Bu isim altında dağıtılıyor, ancak büyük olasılıkla flavus veya mouradii (flavus dissectus) ile melez olabilir diye düşünüyorum. Ben onu hiçbir zaman antalyensioides olarak değil, sadece sarı formu olarak sundum. Her iki tür de aynı serada yetiştiriliyor, bu nedenle bazı böcekler tarafından istem dışı çapraz tozlaşmayı dışlayamam. Antalyensioides fideleri arasında nadiren iki renkli – mavi-sarı, beyaz ve sarı – bireyler ortaya çıkıyor.”