Nasıl tanırım?
Çiçek tablasının paleyalı olması ve sıklıkla beyaz pulların olgun kapçıkların fertil kısmını aşması ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Orman, yamaç, step, tarla
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Nisan – Haziran
Arazi notu
03 Eylül 2024 • Başiskele • 1000 m • Yayla
Yaprakları çiğ veya haşlanarak yenilmiştir.
Hasar aldığında yaydığı koku, otçul hayvanları uzak tutmaya yarayan kimyasal bir kalkandır.
Bitki, geleceğini garanti altına almak için tek bir çiçek kafasında iki farklı tipte kapçık üretmektedir. Dıştaki kapçıklar gagalı ve rüzgarı hemen yakalayacak şekilde hafifken, içteki tohumlar daha ağır ve bitkinin hemen dibine düşecek yapıdadır. Böylece uzaklar istila edilirken, ana vatan da korunmuş olur.
Bu tür için kıskıs adı önerilmiş ancak sanıyorum doğrusu kıskı olmalıydı. Dolayısıyla deli kıskıs değil deli kıskı… Elbette burada deli tercihi üzerine de ayrıca değinmek gereklidir.
Bitkinin otçulların tüketimine dair raporları çelişkilidir. Bazı kaynaklar uygun olmadığını, bazı kaynaklar ise uygun olduğunu kaydetmektedir.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adı Antik Yunanca sandalet anlamına gelir. Cinsin kapçık yapısına işaret eder. Diğer bir çıkarsamaya göre Latince kaba anlamına gelir. Cinse bağlı bazı türlerin yaprakları serttir ve otçulları caydırmak için küçük dikensi yapılar barındırır. Epitet Latince değiştirilmiş anlamına gelir. Muhtemelen Crepis foetida ile yakın olmasına dikkat çekmektedir.
Genellikle 10 ila 60 cm büyüyebilen tek yıllık bir bitkidir. Gövdeler sürünücü, yükselici ya da dik, 1 ila çok sayıda kömeçli ve çıplak ila kıllıdır. Taban yaprakları 30 cm uzunluğunda, 6,5 cm genişliğinde, eliptik ila ters yumurtamsı, az teleksi ila teleksi, terminal lob genellikle daha büyük, nadiren düz ve dişli, ucu sivri ya da küt, kıllıdır. Gövde yaprakları kulaklı ve üsttekiler indirgenmiştir. Çiçek durumu sapı 20 cm uzunluğunda ve yaysı yükselicidir. Kömeçler birkaç ila çok sayıda çiçeklidir.
İnvolukrum 7 ila 15 mm uzunluğunda ve kısa kaba tüylerle birlikte uzun salgılı ya da salgısız tüylüdür. Çiçek tablası kısa kirpikli ya da uzun paleyamsı pulludur. Dilsi çiçekler 5 ila 15 mm uzunluğunda, sarı ve sıklıkla arka yüzeyi kırmızı bezelidir. Boyuncuk dalları sarı ya da soluk yeşil renklidir.
Kapçıklar 6 ila 13 mm uzunluğunda, soluk ila orta kahverengi, çıplak, sipikulat ya da havlı, genellikle iki formlu ve dıştakiler neredeyse her zaman gagalıdır. Sorguçlar involukrumu tamamıyla aşmış ya da nadiren gelişmemiştir. Dilimizde deli kıskıs adı ile bilinmektedir.