Nasıl tanırım?
Genellikle tabanda dallı, dış filarilerin iç filarilerden uzun, iç filarilerin parlak sarı renkli olması ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Orman, çalılık, yol kenarı, tarla
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Temmuz – Eylül
Arazi notu
14 Ağustos 2025 • Başiskele • 170 m • Yol kenarı
Diğer devedikenlerinden ayıran en belirgin özelliği, kömeçleri çevreleyen iç filarilerin parlak, kuru ve kağıtımsı bir yapıda olmasıdır. Bunlar genellikle sarı, beyaz veya mor renkte olup uzun süre dayanır ve bu özellikleriyle kuru çiçek aranjmanlarında sıkça kullanılırlar.
Kök, gövde ve yapraklarında gelişmiş salgı kanalları (sekresyon kanalları) bulunur. Bu kanallardan salgılanan acı ve yoğun sıvılar, bitkiyi otçul memelilerin ve zararlı böceklerin istilasından korur.
Çiçekleri, kavurucu yaz sıcaklarında çevresindeki havadan ortalama 3°C daha serin kalmayı başarmaktadır. Günün en sıcak anında (hava 45°C’ye ulaştığında) bitki, yoğun bir terleme (transpirasyon) mekanizması kullanarak kendi çiçek kafasını 35°C civarında tutabilir. Bu serinlik, ekstrem sıcaklarda polenlerinin canlı kalmasını ve tozlayıcıları cezbetme avantajı sağlamaktadır.
Safra söktürücü, idrar söktürücü, antibiyotik ve cilt lezyonlarının iyileştirilmesi için kullanılmıştır.
Çiçeklerinin bazı kertenkele türleri için kritik bir besin ve sıvı kaynağı olduğu bulunmuştur. Kurak yaz döneminde kertenkeleler bu bitkinin nektar ve çiçek dokularıyla beslenerek hayatta kalırlar.
Yerinde güzel. Bitkileri koparmak yerine sadece fotoğraflayarak, güzelliklerinin dalında ve köklerinin ait olduğu toprakta kalmasına izin verin ki bu özel miras geleceğe de kalsın.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins, Kutsal Roma İmparatoruluğu’nun ilk imparatoru Şarlman’ın (Carolus Magnus/Charlemagne) adını taşımaktadır. Rivayete göre, Şarlman ordusunda görülen veba salgınını, başmeleğin yol göstermesi ile bir Carlina türünün kökünü kullanarak tedavi etmiştir. Şarlman ayrıca, İmparatorluk bahçelerinde yetiştirilmesi gereken bitkilere yönelik bir genelge yayımlamıştır. 72 bitkilik bu liste içinde çeşitli sebze ve süs bitkilerinin yanı sıra tıbbi değeri olan bitkiler de yer almaktadır. Epitet Latince küme halinde anlamına gelir ve açık bir şekilde bitkinin küme halindeki gövde ve çiçeklerine işaret eder. Özgün tanımda bu “caule multifloro corymboso” olarak belirtilmiştir.
Genellikle 30 ila 80 cm büyüyebilen bir bitkidir. Gövde yeşil ve beyaz arası, kalın, genellikle dallı ve diktir. Kökler rizomlu olup tomurcuklar toprağın hemen altında kışı geçirir. Yapraklar almaşlı dizilişli, sapsız ya da loblu ve sarılıcıdır. Kenarları ise dikenlidir.
Sarı çiçekler tepede olup 2 ila 3,5 cm çapındadır ve dikenli bırahteler ile çevrilidir. Çiçek başları ters konik biçimli ve 1,5 cm genişliğindedir. Dış filariler şeritsi mızraksıdır ve parlak sarı renkli iç filarilerden uzundurlar.
Kapçık 2,5 mm uzunluğundadır. Sorguç sarı tüylüdür. Dilimizde kırkbaş dikeni ve domuz dikeni adları ile bilinmektedir.