Campanula persicifolia (Zarif çıngırak)

Tanımı

40 ila 100 cm kadar büyüyebilen bir bitkidir. Çiçekler fincan biçimlidir, leylak mavisi ya da beyaz olabilir. Yapraklar parlak yeşil bir görünüme sahiptir. Gövde dik, dalsız ve hafif köşelidir. Taban yaprakları kısa saplı, dar kaşıksıdır ve genellikle çiçeklenmeden hemen önce dökülürler. Üst yapraklar sapsız, mızraksı, neredeyse şeritsi ve kenarları tırtıklıdır. Çiçek kurulu birkaç çiçekli terminal salkım ya da tek çiçeklidir. Çanak kaynaşık, beş dar loblu ve sonunda yayılır. Taç beş lobludur ve beş mor-mavi taç yaprak görülür. Beş ercik vardır. Kapsül dik, yumurtamsı-ters koniksi ve genellikle çıplaktır. Tohumlar ters yumurtamsı, kahverengi ve parlaktır. Yaprakları çiğ ya da pişirilerek tüketilmektedir. C vitamini bakımından zengindirler. Kök ve çiçekler çiğ olarak yenilmektedir. Dilimizde zarif çıngırak adı ile bilinmektedir.

Oldukça karmaşık bir üreme stratejisi vardır: Erkek ve dişi organlar farklı zamanlarda olgunlaşır. Önce erkek organlı çiçekler, ardından da dişi organlı çiçekler açılmaktadır. Taç açıldığında dişi organın tepecikleri kapanır ancak erkek organlı çiçekler böcekleri çekmeye devam eder. Poleni tüketen böceklerin üzerine de bir miktar polen yapışır. Dişi organın tepeciği tüm polen bittiğinde olgunlaşır. Eş zamanlı olarak erkek organ tabandan nektar üreten beş delik açar ve böcekleri tekrar çiçeğe “çağırır”.

Gözlem bilgileri

Campanula persicifolia doğal olarak Avrasya’da yayılış gösterir ancak günümüzde Amerika kıtasına da yayılmıştır. Orman açıklıkları, çalılıklar ve çayırlarda görülen bitki umumiyetle haziran ve ağustos ayları arasında çiçek açmaktadır ve bitkiyi deniz seviyesinden 1600 metreye kadar olan rakımlarda il genelinde gözlemlemek mümkündür.

Harita | Alttürler | Sinonimler | Herbaryum

Etimoloji

Cins adı Latince küçük çan anlamına gelir ve açık bir şekilde cins içinde yaygın olan taç yapısına işaret eder. Epitet Latince Prunus persica yapraklı anlamına gelir. Yapraklarının şeftali yaprağına benzemesine işaret eder. İkili adlandırma öncesi adı “Rapunculus persicifolius, magno flore”dir.