Tanımı
Genellikle 1 ila 2 metre büyüyebilen dikenli bir çalıdır. Sürgünler çizgili ve seyrek tüylüdür. Dallar almaşlı dizilişli ve kalın yanal dikenlidir. Yapraklar parmaksı, kısa saplı, üç yaprakçıklı ve dalcıklarda küme halindedir. Yaprakçıklar 5 ila 15 mm uzunluğunda, ters yumurtamsı, alt yüzeyi tüylü ve üst yüzeyi çıplaktır. Öte yandan yapraklar küçük ömürlüdür. Bu nedenle bitki yılın büyük bölümünü yapraksız ya da seyrek yapraklı geçirmektedir. Bu durumda yeşilimsi ve fotosentetik dallar önem kazanmaktadır. Çiçekler dalcıklarda yaprakların ortasındadır. Çanak çan biçimli, kısa havlı ve kenarı neredeyse düzdür. Taç 10 ila 12 mm uzunluğunda ve parlak sarı renklidir. Meyve 3 ila 5 cm uzunluğunda, şeritsi ya da dikdörgensi ve yoğun tüylüdür. Tohumlar meyve başına 3 ila 8 adettir. Çiçekleri tereyağına tat vermesi için eklenmiştir. Dilimizde keçi boğan adı ile bilinmektedir.
Takson kartı
- Plantae (Bitkiler alemi)
- Fabales (Bakla takımı)
- Fabaceae (Baklagiller)
- Calicotome (Keçiboğan)
Calicotome villosa (Poir.) Link
Gözlem bilgileri
Bitki doğal olarak Akdeniz havzasında yayılış gösterir.🔗 Makilikler ve kayalık bölgelerde görülen bitki umumiyetle mart ve haziran ayları arasında çiçek açmaktadır ve bitkiyi deniz seviyesinden 900 metreye kadar olan rakımlarda Gölcük ilçesinde gözlemlemek mümkündür.
Etimoloji
Cins adı Antik Yunanca kesik çanak anlamına gelir ve bu bağlamda çanağın daire biçiminde kırılması ve kesilmiş gibi gözükmesine işaret eder. Epitet Latince seyrek tüylü anlamına gelir ve açık bir şekilde çanak ve meyvenin tüylü olmasına dikkat çeker. Özgün tanımda bu “calycibus leguminibusque villosis” olarak belirtilmiştir.
Tarihi
Kandûl (قندول), bitkinin Arapçadaki karşılığıdır. Kudüs’te yetiştiği ve mugaylâna benzediği belirtilen bitkiden elde edilen yağın, gut, böbrek, mesane ve eklem ağrısı vakalarında kullanıldığı, ayrıca penise sürüldüğünde ereksiyon sağladığı aktarılmıştır.
© Doğan, Hüseyin (2023). Anadolu Türk Uygarlığında Bitkiler (XIII-XV. yy.). Yayımlanmamış Doktora tezi, Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kocaeli, s.437.
Fotoğrafları
