İçeriğe geç
Anasayfa » Berula erecta (Gendeme)

Berula erecta (Gendeme)

FLORA NICOMEDIAE • EUROPE-WESTERN ASIA

Nasıl tanırım?

Meyvenin iki parçalı, şemsiyelerin yapraklarla karşılıklı ve habitatının bataklık olması ayırt edici özelliğidir.

ALEMPlantae
TAKIMApiales
FAMİLYAApiaceae
CİNSBerula

Habitat

Sulak alan

Statü

Yerli

Çiçeklenme

Mayıs – Ağustos

Arazi notu

19 Haziran 2025 • Kartepe • 40 m • Göl kenarı

Bilgi

Su altındaki yaprakları iplik gibi incecik loblara sahipken, su üstündeki yaprakları daha geniş ve düzdür. Gövdeleri ise hava kanallarıyla dolu, içi boş bir yapıdadır.
Biyoindikatör (gösterge bitki) olarak kabul edilir. Kirlenmiş veya ağır metallerle zehirlenmiş suları tercih etmez. Özellikle kalsiyum ve nitrojen bakımından zengin, temiz, berrak ve alkali olan tatlı suları tercih eder. Bir su kaynağında bolca bulunması, o su kaynağının otemiz ve sağlıklı olduğu anlamına gelir.

Folklor

Haricen romatizma tedavisinde uygulanmıştır. Tüm bitki demlenerek şişlikler, döküntüler ve sporcuların ayak enfeksiyonları için kullanılmıştır.
Çiğ ve haşlanarak yenildiği raporlanmıştır.

Dikkat

Zehirlidir ve otçul hayvanlarda ölüme neden olabilir.
Bitki için önerilen gendeme adı Farsça buğdaydan yapılan çeşitli çorbalar için de kullanılmaktadır. Cins ile ilgisi var mı bilmiyorum. Bu bitkinin adı ya da etimolojisi hakkındaki bilgilerinizi aşağıdaki yorum bölümünde paylaşırsanız seviniriz.
Yaprak ve gövdesi hasar aldığında kereviz benzeri bir koku yaymaktadır.


Fotoğrafları

Türkiye gözlemleri

ETİMOLOJİ

Cins adı Keltçe su teresi anlamına gelir ve bu bağlamda cinsin sulak alanları tercih etmesine işaret etmektedir. Diğer bir olasılık ise aynı dildeki mürver anlamına gelebileceği yönündedir. Bu ihtimal ise Sambucus cinsi ile bu cins arasındaki yüzeysel benzerliğe işaret eder ancak bu hayli zayıf bir varsayımdır. İşin doğrusu bitkiler Sambucus ebulus ile benzer habitat koşullarını tercih etmektedir. Epitet Latince dik anlamına gelir. Türün gövdesinin dik oluşuna işaret eder.

BİLİMSEL TANIM

40 ila 100 cm büyüyebilen dik ya da yatık-yükselici ve rizomlu çok yıllık bir bitkidir. Gövde ve dallar etli olup gövdenin içi boştur. Gövdenin tabanı zaman zaman kırmızımsı olur. Su altındaki yaprakları iplik benzeri loblara sahiptir. Öte yandan su üstü yaprakları düz ve daha geniştir. Çiçek kurulu düz ya da yuvarlak formludur.

Çiçek durumu 10 ila 20 arası çiçek taşıyan ortalama 10 şemsiyeciğe sahiptir. Çiçekler beyaz renklidir. Çiçekler 5 taç yaprağa sahiptir ve bunların uçları çentiklidir. Merkez kremsi beyaz renktedir ve 5 ince ve beyaz renkli ercik bulunur. Yapraklar 4 ila 11 arası yaprakçık çifti barındırır ve 30 cm uzunluğundadır. Bunlar gövdede almaşlı olarak dizilidir.

Genç yaprakların yuvarlak dişli oval yaprakçıkları vardır, bunlar zamanla mızraksı kaba dişli hale gelir, yaprakçıkların genellikle tabanlarına yakın tek lobları olur. Üst yaprakçıklar daha küçüktür, keskin dişli ya da dar lobludurlar. Gövde sağlam, seyrek ya da çok dallı ve dik ya da yayılıcıdır. Sapın tabanında soluk bir halka bulunur ve bu türün ayırt edici özelliğidir. Dilimizde gendeme, karabaldır otu ve su kazayağı adları ile bilinmektedir.

Sitede yer alan bitkisel kullanım bilgileri yalnızca bilgilendirme ve kültürel aktarma amacı taşımaktadır. Herhangi bir bitkiyi tıbbi amaçla kullanmadan önce mutlaka bir hekime, eczacıya, fitoterapi konusunda eğitimli bir uzmana veya ilgili sağlık profesyoneline danışılması gerekmektedir.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir