İçeriğe geç
Anasayfa » Arbutus andrachne (Sandal ağacı)

Arbutus andrachne (Sandal ağacı)

FLORA NICOMEDIAE • EASTERN MEDITERRANEAN-EUXINE

Nasıl tanırım?

Yaprak ayasının genişliğinin iki katından dah kısa, düz kenarlı, salkımların dik olması ve çiçeklerin bahar ayında çıkması ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.

ALEMPlantae
TAKIMEricales
FAMİLYAEricaceae
CİNSArbutus

Habitat

Çalılık, kayalık yamaç, orman

Statü

Yerli

Çiçeklenme

Mart – Mayıs

Arazi notu

15 Nisan 2026 • Gebze • 70 m • Makilik

Bilgi

Yunan yazarlar andrachle adı verilen ağacın andrachne (semizotu) ile aynı ada sahip olduğunu yazar. Oysa semizotu başka bir bitkidir ve iki bitkininde adlarında bir harf farklıdır. Bu yabani bir ağaçtır, ovalarda yetişmez, görünüş olarak kocayemişe benzer, yaprakları küçüktür ve dökülmez. Kabuğu kaba değildir ancak görünüşü berbattır. (Ağacın kabuğunun her yıl soyulmasına işaret ediyor olmalıdır). PL 13-40.
Bitki, Arapça konuşan ülkelerde baba katili adıyla bilinir. Filistin halk hikayesine göre, bir kıza hem oğul hem de babası aşık olur. Kızın saçları bu ağacın yaprakları gibi parlak ve cildi de meyveleri gibi kırmızıdır. Baba, kızı kendine isteyince oğlu üzüntüye kapılır. Bir gün ikisi ormanda yürürlerken oğul, bir ağacın gövdesinden sesler geldiğini söyler. Babası kulağını ağacın gövdesine dayadığında, oğlu bir taşla babasının başına vurarak onu öldürür. Babanın kanı ağacın gövdesine dökülür ve ağacın kırmızı kabuğunun her yıl soyularak dökülmesi bu anlatıya yorulur.

Folklor

A vitamini, tanin ve karbonhidrat bakımından zengindir. Meyvesi çiğ ya da pişirilerek tüketilmektedir. Meyve tam olgunlaştığında zengin bir tada sahip olur. Ayrıca meyveler çeşitli hamur işlerinde kullanılmaktadır. Yaprakları turşulara hoş bir tat katar. Bunun yanında tohumları kavrulup öğütülerek kahve olarak içilmektedir. Aşırı tüketilirse sarhoşluğa neden olabileceği rapor edilmiştir.

Dikkat

Bu bitki için önerilen sandal ağacı adı hatalıdır. Ne beyaz sandal (Santalum album) ne de kırmızı sandal (Pterocarpus santalinus) ile hiçbir ilgisi yoktur. Arapça orijinli hartlap veya kızıl bacak adı önerilebilirdi.
Bitkinin yaz başında kabuğunu plakalar halinde dökmesi, aşırı sıcaklardan korunma yöntemi olabilir. İşin doğrusu, soyulmuş gövdeye dokunduğumuzda, ortam sıcaklığına göre belirgin bir fark olduğunu hissediyoruz.


Fotoğrafları

Türkiye gözlemleri

ETİMOLOJİ

Cins adı Latince ağaç anlamına gelir. Etimolojinin kaynağı açık değildir. Keltçe sert meyve anlamına gelen arboise’den türetilmiş olması da olasılıklar arasındadır. Epitet Antik Yunanca çilek anlamına gelir. Antik Yunanca’da çilek (Fragaria vesca) için kullanılan kelime, meyveleri çileğe benzeyen ve hatta çilek ağacı denilen bu ağaç için de kullanılmıştır. Gerçekte bitkinin Antikçağdaki adı andrachledir ancak bilimsel literatüre alınırken “l” harfi “n” harfi ile değiştirilmiş gözükmektedir.

BİLİMSEL TANIM

Genellikle 12 metre büyüyebilen her dem yeşil bir çalı ya da küçük ağaçtır. Gövde 25 cm çapa ulaşabilir. Kabuk kırmızı renklidir ve büyük parçalar halinde dökülücüdür.

Kabuk döküldükten sonra fıstık yeşili alt katman ortaya çıkar ve bu da zamanla turuncu kahverengi olmaktadır. Yapraklar koyu yeşil renkli ve eliptik ve 7 ila 10 cm uzunluğunda, 4 ila 6 cm genişliğindedir. Çiçekler çan biçimli ve beyaz renklidir.

Meyveler güz aylarında olgunlaşır, turuncu ya da açık kırmızı renklidirler ancak tatları acıdırlar. Dilimizde akdeniz çilek ağacı, sandal ağacı ve hartlap adları ile bilinmektedir.

Sitede yer alan bitkisel kullanım bilgileri yalnızca bilgilendirme ve kültürel aktarma amacı taşımaktadır. Herhangi bir bitkiyi tıbbi amaçla kullanmadan önce mutlaka bir hekime, eczacıya, fitoterapi konusunda eğitimli bir uzmana veya ilgili sağlık profesyoneline danışılması gerekmektedir.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir