İçeriğe geç
Anasayfa » Arbutus (Kocayemiş)

Arbutus (Kocayemiş)

FLORA NICOMEDIAE • MEDITERRANEAN-EUXINE-NORTHERN AMERICA

Coğrafi dağılım.

Cins Akdeniz havzası ve Kuzey Amerika’ya özgüdür.

ALEMPlantae
TAKIMEricales
FAMİLYAEricaceae

Bilgi

Arbutus menziesii, her yaz eski kabuklarını ince tabakalar halinde döker. Kabuklar soyulduğunda altından pürüzsüz ve kırmızı/turuncu bir gövde çıkar.
Arbutus andrachne, gövdesi o kadar sıkı ve neme dayanıklıdır ki, hafif yangınlarda kolay kolay tutuşmaz. Yangından sonra ise toprak altındaki kök yumrularından hızla yeni sürgünler vererek ormanın yeniden doğmasını sağlar.
Sonbaharın sonlarında iyice olgunlaşan ve dalında fermente olan meyvelerini topluca yiyen kuşların, alkolün etkisiyle havada garip zikzaklar çizerek uçtukları ve ağaçların altında sersemlemiş şekilde durdukları raporlanmıştır.

Folklor

Hermes’in bir Arbutus altında doğduğuna inanılmıştır. Roma uygarlığında kutsal bir ağaçtı ve kapılar ve sokaklar tanrıçası Cardea’ya adanmıştır. Cardea elinde bir Arbutus dalı taşırdı ve bununla nazara gelen ya da hastalanan çocuklardaki kötü büyüleri uzaklaştırırdı. Madrid’in resmi armasında bir kocayemiş ağacına uzanan ayı figürü yer almaktadır. Ayrıca İtalya’nın da simge bitkileri arasındadır ve bayrağında yer alana beyazın çiçeği, yeşilin yaprağı ve kırmızının meyveyi temsil ettiği öne sürülmektedir.
Meyveleri çok yumuşak ve narin olduğu için market ve pazarlarda satılması güçtür. Portekiz’de bu meyvelerden yapılan Medronho adlı içki, ülkenin en ünlü yerel içeceklerinden biridir. Türkiye’de ise toplanarak reçeli yapılır.

Dikkat

Her dem yeşil olmaları onları peyzaj için uygun bitkiler yapabilir ancak kökleri oldukça hassastır, bu nedenle genellikle peyzajlara dikilmeleri başarısızlıkla sonuçlanır.
Kanada’nın Britanya Kolumbiyası kıyılarında Arbutus menziesii ağaçları yasalarla çok sıkı korunmaktadır. Yerli mitolojisinde, büyük tufandan bu ağaç sayesinde kurtuldukları için kutsal kabul edilmektedir. Bu ağaçlar kayaların üzerinde, rüzgarın etkisiyle bükülerek o kadar fantastik şekiller alırlar ki, bölgeye giden fotoğrafçıların ve ressamların en büyük ilham kaynağıdır.


ETİMOLOJİ

Cins adı Latince ağaç anlamına gelir. Etimolojinin kaynağı açık değildir. Keltçe sert meyve anlamına gelen arboise’den türetilmiş olması da olasılıklar arasındadır.

BİLİMSEL TANIM

Arbutus (Kocayemiş) her dem yeşil çalılar ya da küçük ağaçlardan oluşan bir cinstir. Kabuk kırmızı ya da kırmızımsı kahverengidir. Gövde dik ve dallı; genç dallar salgılı tüylü, ince kaba tüylü ya da çıplaktır. Yapraklar dişli ya da düzdür.

Çiçek durumu 10 ila 40 adetten oluşan kümeler halinde, tepede ve saplıdır. Çiçekler beş parçalı ve tek simetrilidir. Çanak yapraklar 5 adet, kalıcı, yumurtamsı ila üçgensi ve tabanda birleşiktir. Meyve turuncu kırmızı ya da kırmızı ve küreseldir.

Meyveler çiçeklerden hayli geç bir süre sonra olgunlaşır ve bu nedenle çiçekler ile meyveleri aynı anda görmek mümkündür. Tohum meyve başına 1 ila 5 adettir.


Kocaeli’ndeki türler

Arbutus andrachne

Arbutus andrachne (Sandal ağacı) genelde makilik alanlarda görülen ve bahar aylarında çiçek açan her…

Read More
Arbutus unedo

Arbutus unedo (Koca yemiş) güz aylarında toplanarak yenilen ya da pazarlarda satılan bir bitkidir ve…

Read More

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir