Nasıl tanırım?
Alisma plantago-aquatica ile hayli yakındır ancak onun yaprak ucu sivridir ve yaprak sapına doğru daralmaz. Ayrıca yaprakları daha geniştir ve çiçekler de genellikle öğleden sonra açılır. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Tatlı su kaynakları
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Nisan – Eylül
Arazi notu
01 Eylül 2023 • İzmit • 470 m • Orman içi dere
Yakın olduğu Alisma plantago-aquatica ile aynı habitatı paylaştığında, onunla rekabet ederek onu yerinden edebilir. Ayrıca ikisi arasında melezleşme de görülür, ancak bu melezler genellikle kısırdır ve neredeyse hiç tohum üretmez. Su seviyelerindeki ani değişimlere karşı Alisma plantago-aquatica‘dan daha toleranslıdır. Bu yüzden mevsimsel olarak kuruyan sulak alanlarda bile tutunabilir.
Sığ çamurda yaşarken yaprak sapları sadece 7 ila 15 cm boyundayken, su aniden yükseldiğinde bitki yaprak saplarını 1 metreye kadar uzatabilmektedir. Tamamen suyun altında kaldığında ise mızraksı ve damarlı yapraklarını üretmeyi bırakır. Su altında kalan yaprakları neredeyse damarsız ve şeritsi hale geçer.
Tohumları, özel hava dokularına sahiptir. Bu sayede hem su yüzeyinde kilometrelerce yüzerek yeni popülasyonlar oluşturabilirler hem de kuraklık zamanlarında çamurun altında yıllarca hiç bozulmadan canlı kalabilirler.
Bitki için önerilen kurbağakaşığı adı, olasılıkla türün kurbağalarla aynı habitatı paylaşması ile ilgilidir. Öte yandan yaprakları kaşıksı değil, mızraksıdır. Bu yapı bitkinin güçlü akıntılara karşı direncini artırmaktadır.
Bir sulak alanda bulunması, o ortamın belirli bir su kalitesine ve stabilitesine sahip olduğuna işaret eder. Aşırı ötrofikasyon veya yoğun kirlilik koşullarında bu tür kaybolur. Bu nedenle sucul ekosistem izleme çalışmalarında biyoindikatör olarak kullanılan türler listesinde yer alır.
Yeni Dünya’ya buralarda pirinç tarlaları kurulması ile taşınmıştır ve doğal parçası olmadığı habitatta agresif biçimde yayılarak ekinlerle su rekabetine girmiştir. Bu nedenle zararlı ot statüsüne alınmıştır.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adı ilk defa Dioscorides tarafından Alisma plantago-aquatica (ἄλισμα) için kullanılmıştır. Kelimenin Keltçede su otu anlamına geldiği öne sürülmektedir. Bitkinin yaprak formunun Plantago cinsini andırması nedeniyle klasik metinlerde bu isimle de anılmıştır. Epitet Latince mızraksı anlamına gelir. Bitkinin yapraklarının mızrak biçiminde olmasına işaret eder.
5 cm ila 1 metre büyüyebilen bir bitki olup, yaprakları genellikle suyun üstündedir. Yumru 1 ila 2 cm çapındadır. Yaprak sapı çoğunlukla 7 ila 20 cm uzunluğundadır ancak suyun içinde ise bir metreye kadar uzamaktadır.
Yaprak ayası 7 ila 18 cm uzunluğunda ve 2 ila 5 cm genişliğinde, mızraksı ila eliptik, uca gidildikçe sivri, tabana gidildikçe daralıcıdır. Suyun içinde kalan yaprakları daha küçüktür ve damarları da daha az belirgindir. Çanak yapraklar 1,5 ila 3 mm uzunluğundadır. Yaz aylarında kuruyan sulak alanlarda da bitkiyi görmek mümkündür.
Taç yapraklar pembe, leylak ya da beyaz renkli olabilir. Kapçık 2 ila 2,5 mm uzunluğundadır. Tohumlar kırmızımsı kahverengi ve 1,5 mm uzunluğundadır. Dilimizde kurbağakaşığı adı ile bilinmektedir.