Çiçeklerin küçük, dik, gövdeye yaslanıcı ve epikilin hipokil ile eşit uzunlukta olması ayırt edici özelliğidir.
Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Tanımı
Serapias bergonii genellikle 10 ila 40 cm büyüyebilen bir bitkidir. Yumru yumurtamsı ya da küresel olup çiçeklenme zamanı iki adettir. Gövde dik, ince, uzun ve alt bölümü genellikle kırmızı renklidir. Yapraklar 5 ila 10 adettir. Bunlar 5 ila 18 cm uzunluğunda, mızraksı ve tabana yakın olanlar daha geniştir. Çiçek durumu uzunlamasına ya da yoğun ve 3 ila 20 arası çiçeklidir. Bırahte kırmızı renkli ve mızraksı olup yayılıcı çiçekleri aşar. Çanak yaprak kukuletası 20 ila 26 mm uzunluğunda ve dışta grimsi mor renklidir. Taç yapraklar 13 ila 23 uzunluğunda, 2,5 ila 4,5 mm genişliğinde, tabanda dairesel, kırmızı ila mor renkli olup uca doğru bizsidir. Epichile genişçe ila darca mızraksı, dikdörtgensi mızraksı ya da darca yüreksi, 15 ila 30 mm uzunluğunda, tüysüz ya da tabana doğru yoğun tüylü, koyu mor, kahverengimsi ya da koyu toprak kırmızı renklidir. Hypochile geniştir. Dilimizde ince sağırkulağı adı ile bilinmektedir.
Nektarı yoktur. Ancak çiçeklerinin boru şeklindeki koyu renkli miğferi, güneş ısısını hapseder. Geceleri dışarıdan 2-3 derece daha sıcak olan bu odacıklar, böcekler (Ceratina cinsi gibi) için bir otel odası işlevi görür. Otelden ayrılan böcek, yanında sırtına yapışan polenleri de taşır. Çiçeklerin kırmızı, mor ve pas rengi tonlarında olması da karanlıkta otelin güvenli bir sığınak gibi görünmesini sağlar.
Dudaktaki tüyler de bir nevi oda kapısı işlevi görür ve ayrıca böceğin tutunmasını kolaylaştırır.
Adını, Greko-Mısır tanrısı Serapis’ten (Σάρᾱπις) almaktadır. Serapis’in kadim Mısır tanrısı Osiris’in sonraki dönemdeki karşılığı olduğu varsayılmaktadır. Öküz tanrı Apis, Osiris’in yeryüzündeki simgesi olduğu düşünülerek Osirapis olarak adlandırılmıştır. Serapias türlerinin çiçekleri de yüzeysel olarak antik Apis tasvirlerini andırmaktadır. Cinse önerilen Türkçe resmî ad sağırkulağı olmakla birlikte yukarıdaki bağıntı göz önüne alındığında, sığırkulağı isimlendirmesi daha mantıklı gözükmektedir. Tür Fransız fotoğrafçı, müziyen ve doğa bilimci Paul Bergon’a (27 Eylül 1863 – 27 Ocak 1912) adanmıştır. Anadolu orkideleri üzerine çalışmış olan bilim insanı ayrıca Fransız fotoğrafçılığının öncülerinden kabul edilmektedir.
Bu bitkinin tohumdan çiçek açacak hale gelmesi için geçen süre yılları bulmaktadır. Yerinden söküldüğünde hem ilişkiye girdiği mantarlarla bağlantısı koparılacağı için yaşatılması güçtür hem de yıllara dayanan bir emek yok edilmektedir.
Doğadaki orkidelerin her ne sebeple olursa olsun toplanması kanunla yasaklanmıştır ve ciddi maddi müeyyidesi bulunmaktadır. Ayrıca orkideler Kocaeli biyoçeşitliliğinin kritik halkaları arasındadır. Bu nedenle toplamaktan ve bulunduğu yeri tahrip etmekten kaçının.
Biyocoğrafik dağılım ve ekolojik profil
🌍 Coğrafi Dağılım
Bu tür, İtalya ile Türkiye arasındaki bölgede yayılış göstermektedir.
🧬 Takson Kartı
🌱 Ekolojik Profil
Çalılık, makilik, çayırlar
Geofit
Mart – Mayıs
01 Mayıs 2023 • İzmit • 110 m • Çayır
🗺️ Türkiye gözlemleri
Orchidaceae (Salepgiller) ailesine bağlı bitkiler ülkemizde genel olarak “salep” ve “orkide” olarak bilinirler. Salep (ثعلب) kelimesi Arapça orijinli iken, orkide (ὄρχις) kelimesi Yunanca mahreçlidir. Orkide kelimesi testis/taşak anlamını verir ve birçok orkide türünde görülen bölünmüş yumru yapısına işaret eder. Salep ise, Arapçada tilki anlamını verir. Beri taraftan bu ismin Arapçadaki hali husya el-sa’leb’tir (خصي الثعلب). Bu da tam olarak tilki taşağı anlamına gelir. Zamanla bitkilerin tam adının ilk kelimesi kullanımdan düşmüş ve sadece salep kelimesi kalmıştır.
Fotoğrafları
Sitede yer alan bitkisel kullanım bilgileri yalnızca bilgilendirme ve kültürel aktarma amacı taşımaktadır. Herhangi bir bitkiyi tıbbi amaçla kullanmadan önce mutlaka bir hekime, eczacıya, fitoterapi konusunda eğitimli bir uzmana veya ilgili sağlık profesyoneline danışılması gerekmektedir.
Leave a Comment