Kökgövdenin sitolonlu olması ayırt edici özelliğidir. Ancak bu cinste türlerin birbirleriyle sıklıkla melezleştiğini ve bu nedenle teşhisinin oldukça zorlayıcı olduğunu da ekleyelim.
Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Tanımı
Dactylorhiza iberica narin görünümlü olup genellikle 20 ila 40 cm büyüyebilen bir bitkidir. Yumru turp formunda, genellikle tepeye doğru 2 ila 3 arası sayıda lobludur. Kök gövdenin yeraltı sitolonları bulunur. Yapraklar dik, mızraksı şeritsi ve alttakiler daha geniştir. Çiçek kurulu başak formunda darca silindirik ve görece gevşektir. Bırahte mızraksıdır ve yumurtalıkla aynı uzunluktadır. Çiçekler gül pembe renklidir. Çanak ve taç yapraklar bir sorguç halinde birleşir. Çanak yapraklar yumurtamsı mızraksı iken taç yapraklar daha dardır. Dudak düz, yelpaze biçiminde ila genişçe yumurtamsı, kenarları küt dişçikli, ortadaki lob küçük ve zaman zaman dişlidir. Mahmuz incedir ve yumurtalığın yarısı kadardır. Dilimizde kırım salebi adı ile bilinmektedir.
Bitki sürünücü gövdeler geliştirme yeteneğine sahiptir ve bu durum orkideler arasında nadirdir.
Dudak genellikle açık pembe veya beyazımsıdır ve üzerinde noktalar ve çizgilerden oluşan mor desenler bulunmaktadır. Bu desenler, polen taşıyıcılara iniş pisti görevini üstlenmektedir.
Cins adı Yunanca parmak köklü anlamında gelir ve bu bağlamda yumruların 2 ila 5 arası el biçiminde loblu olmasına işaret eder. Epitet ise Latince İberya anlamına gelir. Günümüzde Türkiye, Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan topraklarında yer alan antik İberia bölgesidir. Marschall von Bieberstein de bitkinin habitatı için “Habitat in Iberia” notunu düşmüştür. Bitkinin Türkçe adının neden Kırım ile sınırlandırıldığı açık değildir. Yayılış alanı hayli geniştir ve eğer bir coğrafya ile imlenecek olsaydı o da şüphesiz İberya olurdu.
Bu bitkinin tohumdan çiçek açacak hale gelmesi için geçen süre yılları bulmaktadır. Yerinden söküldüğünde hem ilişkiye girdiği mantarlarla bağlantısı koparılacağı için yaşatılması güçtür hem de yıllara dayalı bir emek yok edilmektedir.
Doğadaki orkidelerin her ne sebeple olursa olsun toplanması kanunla yasaklanmıştır ve ciddi maddi müeyyidesi bulunmaktadır. Ayrıca orkideler Kocaeli biyoçeşitliliğinin kritik halkaları arasındadır. Bu nedenle toplamaktan ve bulunduğu yeri tahrip etmekten kaçının.
Biyocoğrafik dağılım ve ekolojik profil
🌍 Coğrafi Dağılım
Bu tür, Yunanistan'dan Levant'a ve Türkiye'den İran'ın kuzeyine kadar uzanan bir alanda bulunmaktadır.
🧬 Takson Kartı
🌱 Ekolojik Profil
Islak çayırlar, tatlı su kaynaklarının yakınları
Geofit
Nisan – Haziran
Henüz gözlemleyemedik
🗺️ Türkiye gözlemleri
Orchidaceae (Salepgiller) ailesine bağlı bitkiler ülkemizde genel olarak “salep” ve “orkide” olarak bilinirler. Salep (ثعلب) kelimesi Arapça orijinli iken, orkide (ὄρχις) kelimesi Yunanca mahreçlidir. Orkide kelimesi testis/taşak anlamını verir ve birçok orkide türünde görülen bölünmüş yumru yapısına işaret eder. Salep ise, Arapçada tilki anlamını verir. Beri taraftan bu ismin Arapçadaki hali husya el-sa’leb’tir (خصي الثعلب). Bu da tam olarak tilki taşağı anlamına gelir. Zamanla bitkilerin tam adının ilk kelimesi kullanımdan düşmüş ve sadece salep kelimesi kalmıştır.
Sitede yer alan bitkisel kullanım bilgileri yalnızca bilgilendirme ve kültürel aktarma amacı taşımaktadır. Herhangi bir bitkiyi tıbbi amaçla kullanmadan önce mutlaka bir hekime, eczacıya, fitoterapi konusunda eğitimli bir uzmana veya ilgili sağlık profesyoneline danışılması gerekmektedir.
Leave a Comment