Tanımı
Genellikle 5 ila 50 cm büyüyebilen tek yıllık bir bitkidir. Gövde basit, dört köşeli, seyrek biçimde kanatlı, çıplak ve diktir. Yapraklar darca mızraksı ila dikdörtgensi yumurtamsı, küt uçlu, belirgin biçimde üç damarlı, zaman zaman tabanda belirsiz bir rozet halinde, 1,5 ila 6 cm uzunluğunda, 1 cm genişliğinde, taban ve gövde yaprakları çıplak iken çiçekler salgılı kirpiklidir. Çiçekler pembe renkli, neredeyse sapsız ve yalancı şemsiyeli talkımlarda sıkışık haldedir. Çanak lobları beş adet, darca mızraksı, sivri uçlu, 4 mm uzunluğunda ve yoğun biçimde salgılı kirpiklidir. Taç tüpü 8 mm uzunluğunda, aya beş loblu, loblar darca yumurtamsı ya da dikdörtgensi ve 4,5 mm uzunluğundadır. Ercikler boğaza yerleştirilmiştir. Tepecik belirgin biçimde iki dallıdır. Meyve 6 mm uzunluğunda silindirik bir kapsüldür. Taç lobları genellikle 2,5 ila 5 mm uzunluğundadır. Çiçek durumu gevşek ve tek yıllık bir bitkidir. Dilimizde kantariye adı ile bilinmektedir.
Takson kartı
- Plantae (Bitkiler alemi)
- Gentianales (Gentiyan takımı)
- Gentianaceae (Gentiyangiller)
- Centaurium (Gelindüğmesi)
Centaurium erythraea subsp. rumelicum (Velen.) Melderis
Gözlem bilgileri
Centaurium erythraea subsp. rumelicum doğal olarak Fransa ile Türkiye arasında kalan bölgede yayılış gösterir.🔗 POWO’ya göre bu takson Türkiye’de bulunmamaktadır. Taşlık bölgeler ve orman açıklıklarında görülmektedir. Umumiyetle mayıs ve ağustos ayları arasında çiçek açmaktadır. Bitkiyi deniz seviyesinden 900 metreye kadar olan rakımlarda İzmit ilçesinde gözlemlemek mümkündür.
Etimoloji
Cins adını Sentor Chiron‘dan (Χείρων) almıştır. Antik çağ kaynaklarında üst tarafı insan alt tarafı at olan yaratıklara çok sayıda atıf vardır. Bunların en meşhuru Chiron’dur. Chiron, insanoğluna tıp tanrısı Aesculapius üzerinden şifalı bitkileri öğretmiştir. Ayrıca Hercules’in zehirli oku ile alınan bir yarayı da peygamber çiçeği ile tadavi etmiştir. Homeros, ünlü Akalı savaşçı Akhilleus’un de hocası olan Chiron’u eczacılığın babası olarak niteler ve onun şifalı bitkileri kullandığını kaydeder. Plinius ise eczacılık ve botanik bilimlerinin Chiron’a atfedildiğini yazmaktadır. Plutarkhos, Hellas’ın Magnezya şehrinde yaşayanların eczacılık konusunda hünerli olmalarını, onların Chiron’un soyundan gelmeleri ile açıklar. Epitet Antik Yunanca kırmızı anlamına gelir. Açık bir şekilde türün çiçek rengine (çiçekler nadiren beyaz renkli olabilir) işaret etmektedir. AltEpitet ise Rumeli anlamına gelir ve bu bağlamda alttürün tip yerine dikkat çekmektedir.
Fotoğrafları
Leave a Comment