İçeriğe geç
Anasayfa » Blackstonia perfoliata (Deli şıra)

Blackstonia perfoliata (Deli şıra)

FLORA NICOMEDIAE • EUROPE-MEDITERRANEAN

Nasıl tanırım?

Gövde yapraklarının gövdeye doğru çok az daralması, belirgin biçimde gövdeyi sarıcı ve çanak loblarının şeritsi bizsi olması ayırt edici özelliğidir.

Habitat

Dere kenarı, makilik, yol kenarı

Statü

Yerli

Çiçeklenme

Nisan – Ekim

Arazi notu

18 Haziran 2024 • Kandıra • 1 m • Kumsal

Bilgi

Bitki için önerilen şıra adı, Farsça bitki suyu anlamına geliyor ancak kastedilen o mu bilmiyorum.
Toprak üstü kısımlarında gentiopikrin adlı acı glikozit bulunmaktadır.
Diploid (2n) ve tetraploid (4n) olmak üzere iki farklı varyantı vardır. Tetraploid varyantın çiçekleri altın sarısı ve daha büyük polenlere sahipken, diploid varyantın soluk limon sarısıdır.

Folklor

Sindirim sistemi şikayetleri için başvurulduğu, ayrıca gastrik sekresyonun uyarılması ve genel bir tonik etkisine sahip olduğu rapor edilmiştir.
Dokuma ürünlerine sarı renk vermek için doğal boya kaynağı olarak kullanılmıştır.
Çiçeklerin sarı rengi, karotenoidlerden değil, flavonol glikozitlerinden gelir; bu, familyanın diğer sarı çiçekli üyelerinden farklıdır.

Dikkat

Merkezdeki çiçek sabah erken açılıp öğlen kapanırken, yandaki çiçekler öğleden sonra açılıp gün batımına kadar açık kalır. Bu çiçeklerin nem kaybını ve polenlerin ıslanmasını önlemeye yöneliktir.
Tozlayıcı bakımından fakir ortamlarda yetişen bitkilerin daha küçük çiçekler açtığı, erkek ve dişi organlar arasındaki mesafenin azaldığı ve kendi kendine tozlaşma kapasitesinin iki kat arttığı tespit edilmiştir.


Fotoğrafları

Türkiye gözlemleri

ETİMOLOJİ

Cins 1712–1753 yılları arasında yaşamış Britanyalı eczacı ve bitki bilimci John Blackstone’a adanmıştır. İngiltere’nin bitki çeşitliğine dair eserler kaleme almıştır. Epitet Latince sarılıcı anlamına gelir. Açık bir şekilde türün gövde yapraklarının durumuna işaret eder. İkili adlandırma öncesi adı “Centaurium luteum perfoliatum”dur.

BİLİMSEL TANIM

Genellikle 15 ila 50 cm büyüyebilen tek yıllık bir bitkidir. Gövde dik, uzun, sert ve dallıdır. Taban yaprakları rozet halindedir. Gövde yaprakları mat yeşil, karşılıklı dizilişli ve düz, üst bölümdekiler sarılıcıdır.

Çiçekler parlak sarı renkli ve saplıdır. Çanak 6 ila 10 arası şeritsi loba ya da çanak yaprağa ayrılır. 6 ila 10 arası taç yaprak görülür. Taç 2,5 cm çapında ve lobları mızraksı ya da eliptiktir. Erciklerin sayısı da 6 ila 10 arasıdır.

Çiçekler erseliktir. Gövde yaprakları yukarı gidildikçe belirgin olmayan biçimde daralır, bunlar belirgin biçimde sarılıcıdır, çanak lobları şeritsi bizsidir. Dilimizde deli şıra adı ile bilinmektedir.

Sitede yer alan bitkisel kullanım bilgileri yalnızca bilgilendirme ve kültürel aktarma amacı taşımaktadır. Herhangi bir bitkiyi tıbbi amaçla kullanmadan önce mutlaka bir hekime, eczacıya, fitoterapi konusunda eğitimli bir uzmana veya ilgili sağlık profesyoneline danışılması gerekmektedir.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir