İçeriğe geç
Anasayfa » Solanum (İtüzümü)

Solanum (İtüzümü)

FLORA NICOMEDIAE • COSMOPOLITAN

Coğrafi dağılım.

Cins özellikle Amerika kıtası olmak üzere dünyanın büyük bölümünde yayılış göstermektedir.

ALEMPlantae
TAKIMSolanales
FAMİLYASolanaceae

Bilgi

Patates Avrupa’ya ilk geldiğinde popüler bir süs bitkisiydi.
Columbia Uzay Mekiği’nde yapılan deneylerde, uzayda başarıyla yetiştirilen ilk bitki patates olmuştur.
Polenler kapsüllerin içinde sıkıca kilitlidir. Tozlaşmayı sağlayacak bombus arıları çiçeğe tutunur ve kanat kaslarını kilitleyip belli bir frekansta titreşerek bir sonik patlama yaratırlar. Bu titreşim sayesinde polenler arının üzerine dökülür.
Patates, domates ve patlıcan farklı kıtalarda evcilleştirildi, daha sonra ticaret ve göç yoluyla dünya mutfaklarına yayıldı. Bugün bu bitkiler dünyanın tamamında, yerel mutfakların vazgeçilmezidir. Örneğin Türk mutfağında patates ve domates görece yeni bitkilerdir ancak sanki tarih boyunda mutfağın bir parçasıymış gibi dururlar.

Folklor

Maoriler, Solanum aviculare (Poroporo) bitkisine saygı duyarlardı. Bitkinin olgunlaşan sarı-turuncu meyvelerini geleneksel törensel dövmelerin (Tā moko) ardından cildi yatıştırmak, mikropları öldürmek ve yaraları iyileştirmek için tıbbi bir merhem olarak kullanırlardı.
Türler birbirleriyle doku uyumuna sahiptir. Bu sayede modern hobi bahçeciliğinde TomTato adı verilen bir aşılama sanatı doğmuştur. Bir patates kökünün üzerine domates gövdesi aşılanır. Böylece bitkinin toprağın üstündeki dallarından domates toplarken, toprağın altını kazdığınızda patates hasat edebilirsiniz.
Solanum dulcamara, evleri nazardan, büyülerden ve kötü ruhlardan koruyan majik bir kalkandı. Köylüler, hayvanlarını hastalıklardan korumak için bu bitkinin dallarını örerek ineklerin ve koyunların boynuna birer koruyucu kolye gibi takarlardı.

Dikkat

Çoğu türde bulunan solanin, çok güçlü bir nörotoksindir. Bitkiler bunu böceklerden korunmak için üretmektedir. İnsanlar aşırı miktarda solanin tükettiğinde halüsinasyonlar, delirme benzeri sanrılar ve ağır felç belirtileri gösterebilir.
Domates Avrupa’ya ilk getirildiğinde soyluların korkulu rüyası olmuş ve zehirli elma adını almıştır. Ancak zehirli olan domates değil, zenginlerin yemek yediği kurşun-kalay karışımı tabaklardı. Domatesin asidi tabaktaki kurşunu çözüyor ve soylular kurşun zehirlenmesinden ölüyordu.


ETİMOLOJİ

Cins adı Latince teskin edici anlamına gelir. Cinsin sedatif etkilerine işaret eder.

BİLİMSEL TANIM

Solanum (İtüzümü) zaman zaman dikenli, tek ya da çok yıllık otlar, tırmanıcılar ve çalılardan oluşan bir cinstir. Tüy örtüsü basit, dallı ya da yıldızsı ve zaman zaman salgılıdır. Yapraklar tek ya da çift, basit ya da tek teleksi, çoğunlukla saplı ve yaprak ayası düz, dişli, loblu ya da parçalı kenarlıdır.

Çiçek durumu koltuklarda ya da yaprak karşılıklı salkım, şemsiye, demetsi, bileşik salkım halinde ya da nadiren tektir. Çiçek durumu sapı dallı ya da dalsız ve zaman zaman körelmiştir. Çiçekler çoğunlukla çok simetrili ve sıklıkla 5 parçalıdır. Çanak çan biçiminde, beş parçalı ve sıklıkla meyve zamanı yıldız biçimlidir. Taç çoğunlukla tabak ya da yıldız biçimindedir.

Ercikler taç tüpüne yerleştirilmiş, başçıklar sıklıkla boyuncuk çevresinde bitişik, tepecik küçük, yumurtalık 2 ila 5 adet bölümlü, tohum taslakları koltuklarda ve çok sayıdadır. Meyve zamanı çanak kalıcı, zaman zaman genişlemiş ve meyveyi sarmaktadır. Meyveler üzümsü formda, sulu ve tohumlar tablamsı ya da mercimeksidir.


Kocaeli’ndeki türler

Solanum dulcamara

Solanum dulcamara (Yaban yasemini) genelde sulak alanların kenarında görülen ve bahar sonundan güz b…

Read More
Solanum lycopersicum

Solanum lycopersicum (Domates) yenilebilir meyveleri nedeniyle dünya çapında yetiştirilen meşhur bir…

Read More
Solanum melongena

Solanum melongena (Patlıcan) yenilebilir meyveleri nedeniyle günümüzde dünya çapında yetiştirilen ol…

Read More
Solanum nigrum

Solanum nigrum (İtüzümü) genelde tahrip edilmiş arazilerde görülen ve yaz başından güz sonuna kadar …

Read More
Solanum pseudocapsicum

Solanum pseudocapsicum (Herdemtaze) göz alıcı meyveleri nedeniyle dünya çapında yetiştirilen meşhur …

Read More
Solanum torvum

Solanum torvum (Patlıcan anacı) patlıcanın dayanıklılığını ve verimini artırmak için aşılandığı nere…

Read More
Solanum tuberosum

Solanum tuberosum (Patates) yenilebilir yeraltı yumruları nedeniyle dünya çapında yaygın olarak yeti…

Read More
Solanum villosum

Solanum villosum (Damat sirkeni) genelde işlenmemiş arazilerde görülen ve bahar ortasından yaz sonun…

Read More

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir