Nasıl tanırım?
Meyvenin küresel, bitkinin tüylü, tırmanıcı, odunsu tabanlı ve tacın menekşe renkli olması ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Sulak alan
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Mayıs – Eylül
Arazi notu
26 Ağustos 2020 • Kartepe • 40 m • Dere kenarı
Dallı bir bitkidir. Yaprakları ayva yaprağına benzer, çiçek büyük ve kırmızı, meyveler de safran renklidir. Kök büyüktür ve kabuğu kırmızı renklidir. Taşlık bölgelerde yetişir. Kökünün kabuğu şarapla içilirse uyutucudur. Meyvesi güçlü bir idrar söktürücüdür. Ödemi olanlara verilir ancak doz aşımı akıl sağlığı açısından sakıncalıdır. Bu durumda aşırı hidromel içilmelidir. Şarapla kaynatılırsa diş ağrısına iyi gelir. Kabuğu ağrı kesici haplara eklenmiştir. Ayrıca kökünün suyu bal ile sürülürse görüş zayıflığına faydalıdır. DI 4-72.
Söğütlerin yakınlarında yetişir ve bu nedenle salicastrum (söğüt benzeri) adıyla anılmaktadır. Oksimelle dövülürse erkek ve sığırlardaki kaşıntının giderilmesinde olağanüstü etkilidir. PL 23-15.
Gövdeler egzama, sıraca, ülser ve deri hastalıkları tedavisinde kullanılmıştır. Değiştirici, sakinleştirici, temizleyici, idrar söktürücü, kusturucu, öksürük ilacı, balgam söktürücü, homeopatik ve müshildir. Bunun yanında dahili olarak bir dizi cilt hastalığın yanında artrit, romatizma, bronş tıkanıklığı, kalp rahatsızlıkları, ülseratif kolit ve sarılığın tedavisinde de kullanılmıştır. Harici olarak bitki deri döküntüleri, ülserler, romatizma ve selüliti tedavi etmek için kullanılır. Meyveler sirke ile marine edilir, kanserli yaralar ve diğer şişiklere uygulanır. Smilax aspera en iyi temizleyici ilaçlardan biridir ve genellikle Solanum dulcamara ile tonik ve genel vücut temizleyicisi olarak kullanılır.
Meyveler dahil bitkinin tamamı zehirlidir. Merkezi sinir sistemini felç eder, kalbi yavaşlatır, baş döndürür, solunumu yavaşlatır, kasılma ve ölüme neden olur.
Evleri nazardan, büyülerden ve kötü ruhlardan koruyan majik bir kalkandı. Köylüler, hayvanlarını hastalıklardan korumak için bu bitkinin dallarını örerek ineklerin ve koyunların boynuna birer koruyucu kolye gibi takarlardı.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adı Latince teskin edici anlamına gelir. Cinsin sedatif etkilerine işaret etmektedir. Epitet Latince acıtatlı anlamına gelir. İlk tadıldığında dilin acı, sonrasında ise tatlı hissetmesine yönelik klasik gözlemlere dayanmaktadır. İkili adlandırma öncesi adı “Solanum dulcamarum africanum, foliis crassis hirsutis”tir.
Yarı odunsu bir bitki olup diğer bitkilerden destek gördüğünde 4 metre büyüyebilmektedir. Gövdeler erken dönemde yeşil renkli ve otsu iken zamanla odunsulaşmaktadır. Yapraklar almaşlı dizilişli, 4 ila 12 cm uzunluğunda, okbaşı şeklinde ve tabanda genelde lobludur.
Çiçek durumu gevşek bir salkım halinde olup genellikle yaprak koltuklarından çıkmaktadır. Yıldız biçimli çiçekler, beş mor taç yapraklı ve sarı erciklidir.
Çanak küçük ve beş dişlidir. Meyveler 1 cm boyunda, oval, kırmızı, yumuşak ve suludur. Domates gibi kokarlar. Dilimizde yaban yasemini, kır yasemini, sofur, tilki üzümü, yaban asması ve acı ot adları ile bilinmektedir.