Nasıl tanırım?
Tohumların genellikle dikdörtgensi, meyvenin çoğunlukla armutsu ve yaprakların genişliğinden 4 katı uzunluğunda olması ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.
Habitat
Köknar
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Mart – Haziran
Arazi notu
13 Eylül 2024 • Kartepe • 1350 m • Yayla
Noel kutlamaları esnasında dekorasyon amaçlı kullanılmaktadır. Avrupa kültüründe romantizm, doğurganlık ve canlılık anlamına gelir. Antikçağda pencere ve kapı girişlerine asılarak kötü büyülerden korunduğuna inanılırdı. İskandinav barış tanrısı Balder, annesi tarafından ateş, hava, toprak ve su üzerinden gelecek tüm zararlara karşı koruma altına alınmıştı. Bunu bilen Loki, Balder’i ökseotundan yapılan bir ok ile vurdu. Ancak diğer tanrılar Balder’in ölmesini engelledi. Balder’in annesi Frigg de, ökseotunun tekrar oğluna karşı kullanılmaması için Loki’nin hüküm sürdüğü dünyaya (toprağa) dokunmamasını sağladı. Batı kültüründe ökseotunun altında bulunmak bu nedenle güvenlik ve barış anlamına gelmektedir.
Olgun meyveler yenilmektedir. Viscum album dolaşım ve solunum sistemleri tedavisinde kullanılmıştır. Kan basıncını ve kalp atış hızını düşürmek ve uykuyu teşvik etmek için başvurulmuştur. Düşük dozda panik atak ve baş ağrısına iyi gelir. Odaklanma becerisini geliştirir. Yaprak ve dalları diyabet ve yaprakları sağlıklı vücut için önerilmiştir. Hemoroit, bronşit, baş ağrısı, astım, ülser ve kardiyak hastalıkları vakalarında başvurulmuştur.
Popüler çizgi roman Asteriks ve Oburiks’teki köyün büyücüsü Panoramiks’in Gallileri yenilmez yapan ünlü sihirli iksirinin ana maddesi meşe ağacından altın orakla kesilmiş Viscum album‘dur.
Gebelik sırasında kontrendikedir. İnsanlar ve evcil hayvanlar için toksiktir. Yaprak ve saplarında bulunan viskotoksin ve lektin maddeleri ciddi mide rahatsızlıklarına yol açabilir.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins adı Latince ökse anlamına gelir. Kelimenin yapışkan kelimesi ile bağıntısı vardır ve altta açıklanacağı üzere kuş yakalamak için kullanılmasına işaret eder. Epitet Latince beyaz anlamına gelir. Türün meyve rengine işaret eder. İkili adlandırmadan önceki adı “Viscum baccis albis”tir. Alttür epiteti ise Latince göknar anlamına gelir. Açık bir şekilde bitkinin göknar üzerinde yarı parazit yaşamasına işaret etmektedir.
Gövdesi dallı olup genellikle 20 ila 80 cm büyümektedir. Yapraklar 2,5 ila 7 cm uzunluğunda, ters yumurtamsı dikdörtgensi, tepede küt ve 3 ila 5 damarlıdır. Çiçekler saplı ve 3 ila 5 arası demetler halindedir. Çiçek örtüsü dört parçalı, erkek tepaller 4 ila 5 mm uzunluğunda, yumurtamsı, sivri, dişi tepaller 0,5 ila 0,75 mm uzunluğunda, üçgensi sivridir.
Meyve 1 cm uzunluğunda, beyaz ya da sarı renkli, küresel ya da armut biçimlidir. Tohum dikdörtgensi ve neredeyse dışbükey taraflı; meyve genellikle armutsudur. Meyve beyaz renklidir.
Viscum album, tıbbi olarak oldukça kıymetli bir bitkidir. Bu alttürün de tıbbi olarak kullanıldığına dair bir dizi etnobotanik araştırma bulunmaktadır. Dilimizde göknar güveliği adı ile bilinmektedir.