Vallisneria spiralis (Kordelaotu)

Tanımı

100 cm büyüyebilen çok yıllık bir bitkidir. Gövde sürünücü ve sitolonlu, silindirik ve 0,6 ila 2 mm genişliğindedir. Yapraklar tabanda, dar ve şeritsidir, soluk yeşil ila kırmızımsı renklerde olurlar ve 1 metre uzayabilirler. Tek evcikli bir bitkidir. Dişi çiçeklerin taç yaprakları pembemsi beyaz renklidir. Erkek çiçekler serbestçe yüzerken, dişi çiçekler sarmal bir sap üzerindedir. Meyve kahverengi olup koyu kırmızımsı leke ya da çizgiler taşır. Tohum çok sayıda, kahverengi ve kırmızımsı çizgilidir. Erkek çiçekler su üzerinde yüzebilen kayık benzeri bir yapıdadır, başçıklar uzundur ve polenler bu sayede kuru kalır. Dişi çiçeklerin çiçek örtüsü de başçıkların kuru kalacağı biçimdedir. Sarmal sap üzerindeki dişi çiçekler esnek sapları sayesinde su yüzeyine bakar durumdadır ve yüzücü erkek çiçeklerin temasına açık haldedir. Erkek çiçekler, dişi çiçeklere temas ettiğinde tozlaşma gerçekleşir ve dişi çiçeklerin sapları kıvrılarak çiçeği meyvenin olgunlaşması için su altına çeker. Dilimizde kordela otu adı ile bilinmektedir.

Gözlem bilgileri

Bitki doğal olarak Akdeniz havzasında yayılış gösterir. Tür akvaryum ticaretinde yaygın olarak üretilip satılmaktadır. Bu nedenle dünyanın büyük bölümüne dağılmıştır ve bazı bölgelerde istilacı tür olarak kabul edilmektedir. Su kaynaklarında görülen bitki umumiyetle haziran ve eylül ayları arasında çiçek açmaktadır ve bitkiyi deniz seviyesinden 100 metreye kadar olan rakımlarda Kartepe, Derince ve Kandıra ilçelerinde gözlemlenmek mümkündür.

Harita | Sinonimler | Herbaryum

Etimoloji

Cins 3 Mayıs 1661 – 18 Ocak 1730 tarihleri arasında yaşamış İtalyan doğa bilimci Antonio Vallisneri’ye adanmıştır. Bilimsel bilginin deney ve akıl yoluyla elde edilebileceğini savunmuş ve esas olarak Aristo’nun teorilerinin terk edilmesini önermiştir. Epitet Latince sarmal anlamına gelir. Dişi çiçekler tozlandıktan sonra çiçek sapı bir sülük (tendril) gibi kıvrılmakta ve meyveyi dere ya da göl tabanına yaklaştırmaktadır. Sarmal kelimesi de bu karaktere işaret etmektedir.

Kullanımı

Genç yaprakları çiğ olarak tüketilmektedir, ayrıca susam ile birlikte iştahı açmak için çay halinde içilmektedir. İştah açıcı, yatıştırıcı, soğutucu, mide ağrısı gidericidir, ayrıca kadın şikayetlerinin tedavisinde de kullanılmaktadır. Bunun yanında lökosenin tedavisinde kullanılmıştır.