Tanımı
Halihazırda bazı kaynaklarda Valeriana muricata adı ile geçmektedir. Genellikle 6 ila 30 cm büyüyebilen tek yıllık bir bitkidir. Alt yapraklar meyve zamanı görülür ya da görülmez, 12 ila 35 mm uzunluğunda ve 3 ila 8 mm genişliğindedir. Çiçek kurulu ters piramit biçiminde ya da başçıklı, dallar zaman zaman meyve vaktinde kalınlaşma eğilimindedir ve bırahteleri gizlerler. Bırahte 5 ila 6 mm uzunluğunda ve 0,5 ila 2 mm genişliğinde, otsudur. Çiçekler soluk mavimsi ila leylak renklidir. Dilimizde tikeli gevrek adı ile bilinmektedir.
Gözlem bilgileri
Bitki doğal olarak Ortadoğu ve Balkanlar ile İran arasındaki bölgede yayılış gösterir. Kayalık yamaçlar, yol kenarı ve tarlalarda görülen bitki umumiyetle nisan ve haziran ayları arasında çiçek açmaktadır ve bitkiyi deniz seviyesinden 600 metreye kadar olan rakımlarda Gebze ilçesinde gözlemlemek mümkündür.
Harita | Sinonimler | Herbaryum
Etimoloji
Cins adı Latince sağlıklı anlamına gelir ve bu bağlamda cinsin tıbbi özelliklerine işaret etmektedir. Ancak bazı kaynaklarda bitkinin adını, Claudius Caesar’ın karısı Valeria Messalina’nın doktoru Vettius Valens’ten aldığını aktarılmaktadır. Son rivayet ise V. officinalis‘i tıbbi amaçlarla kullanılan imperator Publius Licinius Valerianus‘a dikkat çekildiğini iddia etmektedir. Cinsin Türkçe adı olan kuzugevreği muhtemelen cinsin uluslararası adından gelmektedir. Bitkiler örneğin İngilizce’de kuzu marulu (lamb’s lettuce) adı ile bilinir. Epitet Latince sivri çıkıntılı anlamına gelir. Türün meyve zamanı çiçek başlarına işaret eder. Bu terim bitkinin, örneğin meyvesinin kısa ve sert ya da dikenli uçlarla çevrili olmasını vurgulamaktadır. Özgün tanımda bu “fructu ovato, margine apicis membranaceo dimidiato denticulato” olarak belirtilmiştir.
Fotoğrafları
Valeriana muricata (Steven ex M.Bieb.) Sennikov | Checkl. Vasc. Pl. Tian-Shan: 436 (2021).
Leave a Comment