Tanımı
Halihazırda bazı kaynaklarda Valerianella carinata adı ile geçmektedir. 5 ila 30 cm büyüyebilir. Meyvelerin olgunlaşma zamanı alt yapraklar genellikle kalıcıdır. Yapraklar 10 ila 15 mm uzunluğunda ve 1 ila 10 mm genişliğinde, düz ya da dişli, dikdörtgensi ila kaşıksıdır. Çiçek kurulu çiçek zamanı yarı küresel, meyve zamanı ise gevşek küreseldir. Bırahte otsu, 5 ila 15 mm uzunluğunda ve 1 ila 4 mm genişliğinde, şeritsi, ters mızraksı ya da dikdörtgensidir. Çiçekler beyaz, ya da daha sıklıkla mavimsi, nadiren leylak renklidir. Çanak görülmez. Meyve dökülücüdür. Genç yapraklar çiğ olarak tüketilmektedir. Dilimizde sandal kuzugevreği adı ile bilinmektedir.
Gözlem bilgileri
Bitki doğal olarak Akdeniz havzası ve Avrupa ile İran arasındaki bölgede yayılış gösterir ancak günümüzde Amerika kıtasında da doğallaşmıştır. Kayalık yamaçlar ve orman açıklıklarında görülen bitki umumiyetle nisan ve haziran ayları arasında çiçek açmaktadır ve bitkiyi deniz seviyesinden 1600 metreye kadar olan rakımlarda Kandıra ve Gebze ilçelerinde gözlemlemek mümkündür.
Etimoloji
Cins adı Latince sağlıklı anlamına gelir ve bu bağlamda cinsin tıbbi özelliklerine işaret etmektedir. Ancak bazı kaynaklarda bitkinin adını, Claudius Caesar’ın karısı Valeria Messalina’nın doktoru Vettius Valens’ten aldığını aktarılmaktadır. Son rivayet ise V. officinalis‘i tıbbi amaçlarla kullanılan imperator Publius Licinius Valerianus‘a dikkat çekildiğini iddia etmektedir. Cinsin Türkçe adı olan kuzugevreği muhtemelen cinsin uluslararası adından gelmektedir. Bitkiler örneğin İngilizce’de “kuzu marulu” (lamb’s lettuce) olarak bilinmektedir. Epitet Latince kayıkçık anlamına gelir. Türün meyve zamanı çiçek başlarına işaret eder. Bu terim, bitkinin belirli bir parçasında keskin bir çıkıntı barındırmasına dikkat çekmektedir. Özgün tanımda bu “fructibus oblongis nudis umbilicatis dorso carinatis” olarak belirtilmiştir.
Fotoğrafları
Valeriana carinata (Loisel.) Christenh. & Byng | Global Fl. 4: 147 (2018).
Leave a Comment