İçeriğe geç
Anasayfa » Taraxacum officinale (Kara hindiba)

Taraxacum officinale (Kara hindiba)

FLORA NICOMEDIAE • EURASIA

Nasıl tanırım?

Derin parçalı rozet yaprakları, tüysüz uzun çiçek sapları, iri parlak sarı başçıkları, aşağı yönelmiş dış filarileri ve uzun beyaz sorguçlu kahverengi kapçıkları olması ayırt edici özelliğidir. Benzer türleri incelemek için cins sayfasına bakabilirsiniz.

ALEMPlantae
TAKIMAsterales
FAMİLYAAsteraceae
CİNSTaraxacum

Habitat

Yol kenarı, dere kıyısı, çayır

Statü

Yerli

Çiçeklenme

Mart – Ağustos

Arazi notu

08 Kasım 2020;• İzmit • 1 m • Kumsal

Bilgi

Günümüzde Taraxacum officinale çoğu botanik kaynakta tek bir biyolojik tür gibi kullanılmaktan ziyade Taraxacum officinale agg. (Taraxacum sect. Taraxacum) anlamında geniş bir tür kompleksi için kullanılmaktadır. Bu kompleks içinde çok sayıda apomiktik mikro-tür bulunmaktadır.
Flora of Turkey‘deki not: “Bu türün bilinen bir tipi yoktur ve tanımı belirsizdir. Türkiye’nin her yerinden bu türe ait birçok kayıt bulunmaktadır; bunlar çeşitli bölümlere ait bitkilerin yanlış tanımlanmasıdır.”

Folklor

A vitamini, C vitamini ve nikotinik asit, potasyum, kalsiyum ve türlü mineraller yönünden zengindir. Yaprakları salatalara eklenmiştir. Kökünden kahve elde edilmiştir. Bitkinin özsuyu sivrisinek kovucudur. Kökünden kahverengi boya elde edilir. Bitki yakınında bitkilerin gelişini engeller ve meyvelerin zamanından önce olgunlaşmasına neden olur. Dilsi çiçeklerden elde edilen usare cilt temizleyicisi olarak kullanılır. Sindirim sistemine faydalıdır. Lif oranı yüksek, idrar söktürücü ve kabızlık gidericidir. Frengi tedavisinde köklerinden faydalanılır. Tohumları kas gevşetici ve uyarıcıdır. Güçlü bir yatıştırıcıdır. Tohumları demlenerek terletici olarak kullanılır.

Dikkat

Taraxacum cinsinin sınırları net değildir, var olan anahtarlar güncelliğini yitirmiştir ve apomiksi yöntemiyle tohum üretebildikleri için birbirine benzeyen ama genetik olarak küçük farklar taşıyan yüzlerce mikro-tür oluşturmuştur. Bu yüzden tür teşhisi oldukça güçtür.


Fotoğrafları

Türkiye gözlemleri

ETİMOLOJİ

Cins adı Arapça yoksul otu anlamına gelir ve bu bağlamda bitkilerin kıtlık zamanlarda tüketilmesine işaret etmektedir. Bitkiden bu isimle ilk bahsedenler Râzî ve İbn-i Sînâ’dır. İkinci bir görüşe göre Antik Yunanca hastalık devası anlamına gelmektedir. Özellikle Taraxacum officinale (karahindiba), antikçağdan beri hayli yaygın bilinen ve kullanılan tıbbi bir bitkidir. Epitet Latince tedavi edici anlamına gelir. Epitet, geleneksel olarak tıbbi özellikleri meşhur olan bitkiler için tercih edilmektedir. Bu terim, bitkinin özellikle tıbbi amaçlarla kullanılması nedeniyle aktar, eczane, hastane, vb. yerlerde satılmasını vurgulamaktadır.

BİLİMSEL TANIM

Taksonun durumu net değildir. Davis, bu türün Türkiye’de bulunmadığını kaydeder. Bitki veri tabanlarına göre de geçerli bir ad değildir. Genellikle 5 ila 40 cm büyüyebilen kazık köklü çok yıllık bir bitkidir. Gövde 1 ila 10 adet, dik ya da yükselici, çıplak ya da seyrekçe cılız tüylü ve zaman zaman morumsudur.

Yapraklar 20 adet, yatay ila dik, yaprak sapı darca kanatlı, yaprak ayası ters mızraksı, dikdörtgensi ya da ters yumurtamsı, 5 ila 45 cm uzunluğunda, 1 ila 10cm genişliğinde, tabanı daralıcı ila darca kamamsı, kenarları genellikle darca ila derince loblu ya da dişlidir. Bitki sütsü bir özsuyuna sahiptir. İnvolukrum yeşil ila koyu yeşil ya da kahverengimsi yeşil, uçları koyu gri ya da morumsu, çansı ve 14 ila 25 mm çapındadır. Filariler 2 sıra halinde 13 ila 18 adet, mızraksı, kenarları kuruzarsı ve uçları sipsivridir.

Çiçekçikler 40 ila 100 adet olup taç sarı renklidir. Kapçık zeytin yeşilimsi ya da zeytinyeşili-kahverengi ya da saman ila gri renkli, ters mızraksı, külah kısaca silindirik, gaga ince ve 4 ila 12 adet kabarık çizgilidir. Sorguç beyaz ila kirli beyaz renklidir. Dilimizde karahindiba, acıgıcı, acıgünek, güneyik, çıtlık, cırtlık, arslandişi ve radika adları ile bilinmektedir.

Sitede yer alan bitkisel kullanım bilgileri yalnızca bilgilendirme ve kültürel aktarma amacı taşımaktadır. Herhangi bir bitkiyi tıbbi amaçla kullanmadan önce mutlaka bir hekime, eczacıya, fitoterapi konusunda eğitimli bir uzmana veya ilgili sağlık profesyoneline danışılması gerekmektedir.

Taraxacum officinale (Kara hindiba)” hakkında 3 yorum

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir