İçeriğe geç
Anasayfa » Smilax (Dikenucu)

Smilax (Dikenucu)

FLORA NICOMEDIAE • COSMOPOLITAN

Coğrafi dağılım.

Cins, dünyanın büyük bölümünde yayılış göstermektedir.

ALEMPlantae
TAKIMLiliales
FAMİLYASmilacaceae
01

Tek çenekli bitkilerin neredeyse tamamı paralel damarlı yapraklara sahipken, bu cinsin yapraklarının üzerlerinde 5 ila 9 arasında belirgin ana damar bulunur. Bu damarlar birbirleriyle birleşerek monokotiller için son derece alışılmadık bir ağsı desen oluşturur.

02

Gövdeleri genellikle keskin dikenlerle kaplıdır, bu da hayvanları caydırmak için bir stratejidir. Ayrıca, yapraklarının diplerinden çıkan sülükler sayesinde ağaçlara veya duvarlara kolayca tırmanırlar. Bu mekanizma sayesinde ormanın en ücra köşelerinde dahi güneş ışığına ulaşabilen bir tırmanıcı asma haline gelir. Yer altındaki kalın ve odunsu rizomları sayesinde de hızla yayılır ve kurak dönemler için besin ve su depolar.

03

Tırmanacak bir ağaç veya çalı bulamadıklarında büyümeyi durdurmazlar. Kendi gövdelerinin ve dikenlerinin üzerine tırmanarak orman zemininde aşılmaz çalı kümeleri oluştururlar. Bu yapılar küçük kuşlar ve kemirgenler için yırtıcılardan kaçabilecekleri korunaklı yuvalar haline gelir.

04

Bağlı olduğu takım göz önüne alındığında çiçekleri oldukça küçük ve gösterişsizdir. Öte yandan meyveler parlak renklidir ve mevsim sonunda ormanlık alanlarda kuşlar tarafından kolayca fark edilmektedir.


Bilgi

Sarsaparilla ve kök biranın asıl kaynağı, Orta Amerika’daki Smilax türlerinin rizomlarıdır.
Phaselis’teki Hadrian Kapısı’nda bulunan kabartmaların, Smilax aspera türünü tasvir ettiği düşünülmektedir.

Folklor

Özellikle Smilax china, doğu tıbbında romatizma, frengi, gut, tümör ve idrar yolu hastalıklarının tedavisinde yüzyıllardır kullanılmaktadır.
Özellikle Karadeniz bölgesinde, baharda ortaya çıkan filizleri toplanır, soğanla kavrularak ya da yumurtayla pişirilerek yenir.

Dikkat

Bu cins ülkemizin orman ekosistemi için oldukça önemlidir. Bu nedenle aşırı toplamaktan kaçının, toplama ve pişirme görüntülerini sosyal medya ağlarında yayınlayarak yok edilmesine neden olmayın.


ETİMOLOJİ

Cins adının kaynağı Antik Yunan mitolojisidir. Crocus adında bir genç orman perisi Smilax’a âşık olur ancak bu aşk nedeniyle tükenerek çiğdem çiçeğine dönüşür. Bu hikâyede adı geçen orman perisi Smilax ise, tırmanıcı Smilax bitkisine dönüşür.

BİLİMSEL TANIM

Smilax (Dikenucu) iki evcikli, odunsu ya da otsu ve sarılıcı bitkilerden oluşan bir cinstir. Gövdeler dik, yayılıcı ya da sarılıcı, basit ya da dallı ve dikenli ya da dikensizdir. Yapraklar dökülücü ya da kalıcı, almaşlı dizilişli, sitipüllü, sıklıkla sülüklü, şeritsi, dikdörtgensi, yumurtamsı ila yüreksi, tebersi ya da ok başlı, 5 ila 7 arası paralel damarlıdır.

Çiçek durumu şemsiye halinde, yaprak ya da bırahtelerin koltuklarında, gevşek ila sıkı dizilişli ve saplıdır. Tepaller altı adet, yeşilimsi, sarı ya da bronz renkli ve yumurtamsı ila eliptiktir.

Erkek çiçeklerde ercikler altı adet, başçıklar tabandan bağlı ve dişi çiçeklerde tepecik üç adet ve boyuncuk kısa ya da mevcut değildir. Meyve üzümsü formunda, siyah, mor, kırmızı ya da turuncu renklidir. Tohumlar meyve başına bir ila üç adet, küresel ve sarkıktır.


Kocaeli’ndeki türler

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir