Nasıl tanırım?
Gövdelerin dört köşeli, taç yaprakların çanak yapraklardan uzun ve üst yaprakların mızraksı, sipsivri uçlu olması ayırt edici özelliğidir.
Habitat
Orman, çalılık, yol kenarı
Statü
Yerli
Çiçeklenme
Mart – Haziran
Arazi notu
23 Mart 2025 • İzmit • 225 m • Orman
Cins için önerilen urgancık adı sanıyorum İngilizcedeki karşılığı olan stitchwort’tan alınmış. İngilizcede stitch kelimesi, evet ilmek anlamına da geliyor olsa da burada kelimenin ağrı anlamı kastedilmektedir. Bu isim, bitkilerin ısınmadan egzersiz yapılması sonucu oluşan ağrıları giderdiğine yönelik bir atıftır.
Sırt ve böğür sancılarını gidermek için kullanılmıştır.
İngiltere’de bu bitkilere zarar vermenin yol açacağı bir dizi soruna dair batıl inanç bulunmaktadır.
Avrupa’da engereklerin bu bitkilerin altında saklandığına yönelik genel bir inanış vardır. Olasılıkla bitkilerin özellikle ormanlık alanlarda büyük halılar oluşturması ile ilgilidir.
Karanfilgiller familyasının genel özelliği olan hafif saponin içeriği nedeniyle kullanımda dikkatli olunmalıdır.
Fotoğrafları
Türkiye gözlemleri
Cins 1953 yılında doğmuş olan Amerikalı bitkibilimci Richard Kevin Rabeler‘a adanmıştır. Epitet ise Antik Yunanca boş gövde anlamına gelir, gövdelerin hayli güçsüz olması ve kolaylıkla kırılmasına atıftır.
Halihazırda bazı kaynaklarda Stellaria holostea adı ile geçmektedir. Genellikle 15 ila 60 cm büyüyebilen bir bitkidir. Gövde tüysüz, parlak, dik ya da tırmanıcı ve dört açılıdır. Yapraklar mızraksı, tüysüz, sapsız, ve karşılıklı dizilişlidir.
Çiçekler beyaz, 20 ila 30 mm çapında ve çanak yapraklardan daha uzun olan ortasından yarıya bölünmüş olarak beş taç yaprağa sahiptir. Çanak yapraklar beş adet, belirsiz biçimde üç damarlı, yumurtamsı ya da mızraksı, 6 ila 8 mm uzunluğunda, kenarları dar kuruzarsı, sivri uçlu ve çıplak olup taç yapraklardan daha kısadır.
10 civarı ercik ve 3 boyuncuk görülmektedir. Kapsül yeşil renkli ve neredeyse küreseldir. Tohumlar kırmızımsı kahverengi ve böbrek biçimlidir. Dilimizde urgancık adı ile bilinmektedir.