Tanımı
Desteksiz iken 20 ila 60 cm, destekli iken 2 ila 3 metre büyüyebilen sarılıcı ya da neredeyse dik tek yıllık bir bitkidir. Gövdeler tüysüzce ya da havlıdır. Yapraklar almaşlı dizilişli, yeşil ila mor renklidir ve bunlar 3 adet oval ve pürüzsüz kenarlı yaprakçığa ayrılır. Yaprakçıklar 6 ila 15 cm uzunluğunda ve 3 ila 11 cm genişliğindedir. Beyaz, pembe ya da mor renkli çiçekler 1 cm uzunluğundadır. Meyve 8 ila 20 cm uzunluğunda ve 1 ila 1,5 cm genişliğindedir. Meyve yeşil, sarı, siyah ya da mor renkli olup 4 ila 6 arası tohum barındırır. Tohumlar pürüzsüz, dikdörtgensi elipsoit ya da böbrek biçimli ve çok çeşitli renklerde olabilir. Dilimizde fasulye adı ile bilinmektedir.
Gözlem bilgileri
Bitki doğal olarak Amerika kıtasında yayılış gösterir ancak mutfak değeri nedeniyle günümüzde dünyanın tamamında yetiştirilmektedir.🔗 Bahçeler, tarlalar ve yol kenarında görülen bitki umumiyetle haziran ve eylül ayları arasında çiçek açmaktadır ve bitkiyi deniz seviyesinden 1600 metreye kadar olan rakımlarda il genelinde gözlemlemek mümkündür.
Etimoloji
Cins adı Antik Yunanca küçük börülce anlamına gelir. Cinsin Vigna unguiculata (börülce) ile benzerliğine işaret eder. Epitet Latince yaygın anlamına gelir ve bu bağlamda türün yaygın olarak yetiştirilmesine işaret eder.
Kullanımı
Meyveleri ve tohumları çiğ ya da pişirilerek tüketilebilir. Meşhur bir mutfak sebzesidir. Protein açısından zengindir ve dünyanın birçok yerinde fakirin eti olarak kabul edilmektedir. Tohumların aşırı miktarda yenilmesinin zehirli olabileceği rapor edilmiştir. Çocuklarda zehirlenme birkaç tohum ile bile olabileceğinin altı çizilmiştir. Yeşil meyveler idrar söktürücü ve kan şekeri seviyesini düşürücüdür. Diyabet tedavisinde kullanılmıştır. Tohumlar idrar söktürücü, hipoglisemik ve hipotansiftir. Toz haline getirilerek haricen ülser tedavisinde kullanılmıştır. Tohumlar kan kanseri tedavisinde önerilmiştir. Ayrıca sarımsakla birlikte kaynatıldığında öksürük gidericidir. Kökü tehlikeli düzeyde narkotiktir. Homeopatide başvurulmuştur. Bunun yanında sivilceler ve şeker hastalığından ishal, egzama ve hıçkırığa kadar çeşitli rahatsızlıkları iyileştirdiği iddia edilmektedir.
Fotoğrafları
Leave a Comment