Oxalis articulata (Pembe ekşiyonca)

Tanımı

Çok yıllık, gövdesiz ve rizomlu bir bitkidir. Yapraklar tabanda, yaprak sapı 11 ila 30 cm uzunluğunda, yaprakçıklar üç adet, abaksiyal olarak yeşil ila morumsu, adaksiyal yeşil renkli, yuvarlak ters yüreksi, 18 ila 20 mm uzunluğunda, yüzeyi eşit biçimde kıllı ülgerli ve oksalat noktaları kenarlarda kümelenmiş ya da yüzeyin tamamındadır. Çiçek durumu genellikle şemsiye benzeri talkım halinde, 3 ila 12 adet çiçekli, sıkapa 12 ila 28 cm uzunluğunda ve seyrek biçimde kıllıdır. Taç yapraklar genellikle morumsu gül ila kırmızı, nadiren beyaz ve 10 ila 14 mm uzunluğundadır. Kapsül yumurtamsı, 4 ila 8 mm uzunluğunda ve seyrek biçimde kıllıdır. Dilimizde pembe ekşiyonca adı ile bilinmektedir.

Gözlem bilgileri

Bitki doğal olarak Güney Amerika’da yayılış gösterir ancak süs bitkisi değeri nedeniyle dünyanın büyük bölümünde doğallaşmıştır. Bahçe, yol kenarı ve duvarlarda görülen bitki umumiyetle haziran ve ekim ayları arasında çiçek açmaktadır ve bitkiyi deniz seviyesinden 900 metreye kadar olan rakımlarda il genelinde gözlemlemek mümkündür.

Harita | Sinonimler | Herbaryum

Etimoloji

Cins adı Antik Yunanca ekşi anlamına gelir. Yaprakların belirgin ekşi tadına işaret eder. Cinsin Türkçe adı olan ekşiyonca, tadına ve üç yapraklı olmasına işaret eder. Yaprakları Trifolium (yonca) yapraklarını andırır. Epitet Latince mafsallı anlamına gelir ve açık bir şekilde türün rizom yapısına dikkat çekmektedir. Bu terim, bitkinin bölündüğü ya da bölünmeye meyilli olduğu parçalarda eklemler bulunmasını imlemektedir.

Kullanımı

Yaprakları keskin limon tadındadır ve yenilmektedir. C vitamini bakımından zengindir. Büyük miktarda tüketimi, kalsiyum emilimini inhibe edebilir. Yapraklar oksalik asit içerir, bu yüzden aşırı tüketilmesinin beslenme yetersizliğine neden olabileceği rapor edilmiştir. Yapraklar pişirilirse bu asit miktarı azalacaktır. Romatizma, artrit, gut, böbrek taşı veya aşırı asitlik eğilimi olanlar bu bitkiyi kullanırken dikkatli olmalıdırlar.