Oenanthe pimpinelloides (Deli maydanoz)

Tanımı

Çoğunlukla 1 metreye kadar büyüyebilen çok yıllık bir bitkidir. Gövde sert, 0,5 cm çapında ve güçlü biçimde olukludur. Kökün gövdenin tabanına yakın yumurtamsı yumrulur bulunmaktadır. Uzun yapraklar 12 cm uzunluğundadır ve 10 cm uzunluğunda sapa sahiptirler. Taban yaprakları oval üçgensi, 3 ila 4 teleksidir. Uzun yapraklar küçük yaprakçıklara bölünmektedir. Çiçek kurulu 6 ila 15 kolludur. Küçük şemsiyeler 30 ila 60 arası sayıda çiçek taşır ve bunlar 12 ila 20 adet küçük ve şeritsi ikincil bırahte tarafından çevrilmiştir. Meyve silindiriktir. Çiçek durumu beyaz renkli kırmızı uçlu taç yaprağa sahip birçok çiçekle bir küme oluşturur. Dilimizde deli maydanoz, kazayağı, kazayak, kazyağı, kazıyak, kazbacağı, yabani maydanoz ve kazyak otu adları ile bilinmektedir.

Gözlem bilgileri

Oenanthe pimpinelloides doğal olarak Avrupa, Ortadoğu, kuzey Afrika ve batı Asya’da yayılış gösterir. Ancak günümüzde dünyanın bir çok bölgesine yayılmıştır. Bataklıklar ve sulak alanların kenarında görülen bitki umumiyetle nisan ve temmuz ayları arasında çiçek açmaktadır ve bitkiyi deniz seviyesinden 1200 metreye kadar olan rakımlarda il genelinde gözlemlemek mümkündür.

Harita | Sinonimler | Herbaryum

Etimoloji

Cins adını Antik Yunanca şarap çiçeği anlamına gelir ve bu bağlamda çiçeklerinin şarap gibi kokmasına işaret eder. Ancak bazı kaynakların bunun zorlama bir bir yorum olduğu görüşündedir. Kelime ayrıca, üzüm çiçeklerinden elde edilen parfümün de adıdır. Epitet Antik Yunanca Pimpinella gibi anlamına gelir. Türün başka maydanozgiller cinsi olan Pimpinella (anason) ile benzerliğine işaret eder. İkili adlandırma öncesi adı “Oenanthe aquatica pimpinellae saxifragae divisura”dır.

Kullanımı

Kökü nişasta bakımından zengindir. Kökünün ayrıca fındığı andıran bir tadının olduğu belirtilmiştir. Kavrularak tüketilmiş, yoğurt ve bulgurla birlikte pişirilmiş ya da salamura edilerek kışın pişirilerek yenmiştir. Sindirimi desteklediği rapor edilmiştir. İnsan ve hayvanlar için zehirli etkileri olduğuna dair herhangi bir rapor olmamakla birlikte genellikle zehirli bir tür kabul edilmektedir.